Πολιτισμός

Πρόεδρος του PΕΝ Hellas ο Διονύσης Μουσμούτης

Μια εξαιρετική τιμή γνώρισε την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου ο συμπατριώτης μας, συγγραφέας και συνεργάτης του -ΕΡΜΗ-, Διονύσης Μουσμούτης.
Αναδείχθηκε πρόεδρος του ελληνικού τμήματος του διεθνούς κλαμπ ποιητών, συγγραφέων, εκδοτών και μυθιστοριο- γράφων με την επωνυμία PEN Ελλάδος.
Πρόκειται για μια θέση μεγάλου κύ- ρους, γιατί εκτός των άλλων, είναι ο μόνος φορέας που εκπροσωπεί τα ζητή- ματα των ποιητών, δραματουργών, εκδο- τών, δοκιμιογράφων και μυθιστοριογράφων της χώρας σε διεθνή forum.
Το International ΡΕΝ
Λίγα χρόνια μετά τον Α ́ Παγκόσμιο Πόλεμο ο Τσεχοσλοβάκος συγγραφέας Κάρελ Τσάπεκ, ζητούσε μια πανευρω- παϊκή συσπείρωση συγγραφέων για ει- ρηνικούς σκοπούς και δημοκρατικές ελευθερίες. Η έκκληση του όμως, δεν βρήκε την δέουσα ανταπόκριση. Πιο τυχερή στάθηκε μια κίνηση που άρχισε σχεδόν ταυτόχρονα το 1921, στο Λονδίνο από την ποιήτρια Κάθρην Έιμι Ντά- ουσον Σκοτ και τον Τζον Γαλσγουόρθι για τη σύσταση μιας λέσχης Βρετανών συγγραφέων που θα καλλιεργούσε σχέ- σεις συνεργασίας με τους διανοουμέ- νους άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Η λέσχη αυτή καθιέρωσε την ονομασία «PEN Club» από τα αρχικά των λέξεων Poets, Playwrights, Editors, Essayists, Novelists – Ποιητές, Δραματουργοί, Εκ- δότες, Δοκιμιογράφοι, Μυθιστοριογρά- φοι. Πρώτος πρόεδρος διετέλεσε ο Τζον Γκαλσγουόρθι και στα πρώτα μέλη συμ- περιλαμβάνονται οι Τζόζεφ Κόνραντ, η Ελίζαμπεθ Κρεγκ και ο Τζωρτ Μπέρ- ναρντ Σω.
Ο πνευματικός κόσμος αρκετών ευρωπαϊκών χωρών έδειξε να περίμενε από κάπου μια τέτοια πρωτοβουλία, γιατί πολύ σύντομα αυτή η πρόταση συ- νεργασίας βρήκε ανταπόκριση. Γάλλοι διανοούμενοι σύστησαν μέσα σε έξη μήνες το δικό τους «PEN» με πρόεδρο τον συγγραφέα Μπενζαμέν Κρενιέ. Ακο- λούθησε η ίδρυση άλλων τέτοιων λεσχών σε άλλα κράτη και το 1921 εξελέγη ως πρώτος διεθνής πρόεδρος αυτής της συσπείρωσης ο Γκαλσγουόρθι που παρέμεινε σε αυτό το αξίωμα δώδεκα χρόνια.. Έδρα του «International PEN», είχε ορισθεί ήδη το Λονδίνο απ’όπου ξεκίνησε η ιδέα και είχε απο- φασιστεί να πραγματοποιείται κάθε χρόνο μια διεθνής συνάντηση, σε διαφο- ρετική χώρα κάθε φορά, για να συζητιούνται και να λαμβάνονται αποφάσεις ενεργειών, χωρίς να αποκλείεται το δικαίωμα το «PEN» ενός κράτους να φιλο- ξενεί και μια μικρότερη περιφερειακή σύναξη. Είναι ενδεικτικό μάλιστα ότι όταν το 1926 οργανώθηκε στο Βερολίνο το ετήσιο διεθνές συνέδριο προσήλθαν πολυμελείς αντιπροσωπείες από δέκα ευρωπαϊκά κράτη. Σήμερα με έδρα πάντα το Λονδίνο το «International ΡΕΝ» έχει 144 κέντρα σε 104 χώρες.
Σκοπός της διεθνούς αυτής ορ- γάνωσης είναι η ανάπτυξη της επαφής και της συνεργασίας των συγγραφέων παγκοσμίως, έτσι ώστε να προαχθεί η διεθνής συνεννόηση και να υποστηριχ- θούν τα αιτήματά τους στην ελεύθερη έκφραση και δημιουργία. Στις καταστατικές αρχές της υποστηρίζεται η ελευθε- ρία της σκέψης, της έκφρασης, της επικοινωνίας και του Τύπου, καθώς και ο ανεξάρτητος και κριτικός ρόλος του συγγραφέα, τονίζοντας ότι η αναπόφευκτη πορεία του κόσμου προς μια οργανωμένη πολιτική και οικονομική τάξη καθι- στά απαραίτητη την ελεύθερη κριτική των κυβερνήσεων, των διοικήσεων και των θεσμών. Τα θέματα που απασχολούν κατά κύριο λόγο το «ΡΕΝ». Είναι γλωσσικά, συμπαράστασης και αποφυλάκισης διωγμένων συγγραφέων, καταπάτησης πνευματικών δικαιωμάτων, στέρησης δημοκρατικών ελευθεριών και προστα- σίας πολιτιστικών μνημείων από βάρβαρες επιδρομές και επιχειρηματικές ασυδοσίες. Ορισμένες από τις αποφάσεις του «ΡΕΝ» που ελήφθησαν σε διεθνείς συναντήσεις ήταν ιδιαίτερα τολμηρές και με σοβαρές συνέπειες.
Το 1933, επί προεδρίας του Βρετανού Χ. Τζ. Γουέλς, αποφασίστηκε στο Ντουμ- πρόβνικ η αποπομπή από τη διεθνή κοι- νότητα του γερμανικού «ΡΕΝ» γιατί αυτό δεν αντέδρασε στα θλιβερά ναζιστικά συμβάντα της καύσης βιβλίων και της εξορίας του Χάινριχ Μαν. Την ίδια απο- πομπή κινδύνευσε να υποστεί και το ιταλικό «ΡΕΝ» διότι μέλη του υμνούσαν ωε εκστρατεία πολιτισμού τον πόλεμο του Μουσολίνι κατά της Αιθιοπίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι τότε το εγκατέλειψε ο Λουίτζι Πιραντέλο. Το 1937 έκανε διά- βημα στον στρατηγό Φράνκο για την απελευθέρωση του Άρθουρ Κέσλερ και Ισπανών διανοουμένων. Κατά την διάρκεια του Β ́ Παγκοσμίου Πολέμου οι ενέργειες πολιτικής βαρύτητας του International «ΡΕΝ» πύκνωσαν. Η πλη- θώρα πνευματικών δημιουργών που αναγκάζονταν να εγκαταλείπουν τις δο- κιμαζόμενες πατρίδες τους παρακίνησε τον Σώμερσετ Μωμ να εισηγηθεί την ίδρυση ενός Κέντρου «ΡΕΝ» συγγραφέων προσφύγων στις ΗΠΑ.
Όταν ο πόλεμος έληξε το International «ΡΕΝ» δεν έπαψε να ενεργεί για την υπεράσπιση διωκομένων ή φυλακισμέ- νων συγγραφέων από δικτατορικές εξουσίες. Αξίζει να αναφερθούν τα δια- βήματα του για την έξοδο του Πάμπλο Νερούδα από τη Χιλή του δικτάτορα Πι-νοσέτ, του Ούγγρου συγγραφέα Τίμπορ Ντέρυ κατά την επανάσταση των φοιτητών στη Βουδαπέστη, το 1956. Όσον αφορά την Ελλάδα κατά την περίοδο της επτάχρονης δικτατορίας, η συμπαρά- σταση του International «ΡΕΝ» εκδηλω- νόταν συχνά δια του προέδρου του Γάλλου ποιητή Πιερ Εμμανουέλ. Το 1985 για φυλακισμένους Τούρκους συγγρα- φείς πήγαν στην Τουρκία ο Χάρολντ Πίν- τερ και ο Άρθουρ Μίλλερ, μέλη του «ΡΕΝ», για να συνηγορήσουν για την απελευθέρωσή τους. Ο Πίντερ έδειξε την ίδια ευαισθησία και για τα πλήγματα που δεχόταν ο παλαιστινιακός λαός και ζήτησε έντονα από το Ισραήλ να ανοί- ξουν τα σχολεία που έκλεισε στις κατε- χόμενες περιοχές.
Στον μακρύ κατάλογο των πολιτικών ενεργειών της παγκόσμιας κοινότητας διανοουμένων μπαίνουν και οι μάταιες ενέργειες για την αποφυλάκιση του Τσέ- χου συγγραφέα Βάστλαβ Χάβελ. Αργό- τερα όμως κατόρθωσε να συμβάλλει στην ακύρωση της θανατικής καταδίκης από ισλαμιστές του Σαλμάν Ρουσντί. Πρόεδροι του διετέλεσαν μεταξύ άλλων και οι Θόρντον Ουάιλντερ, Αλμπέρτο Μοράβια, Άρθουρ Μίλλερ, Μάριο Βάργ- κας Λιόσα.
Το «ΡΕΝ» Ελλάδος
Στην Ελλάδα το «PEN» άρχισε να υπάρ- χει σαν ανεπίσημη ομάδα πριν ακόμη από τις Δελφικές εορτές (1927). Έχει ακουστεί ότι σε αυτή την ομάδα τον ρόλο του προέδρου είχε ο Άγγελος Σικελιανός και ότι αργότερα ήταν σημαντικά ενεργός ο ποιητής Κώστας Ουράνης. Ωστόσο, όσα αφορούν το «PEN» Ελλάδος κατά τα πρώτα χρόνια της λειτουρ-γίας του μένουν χωρίς γραπτά στοιχεία, γιατί μάλλον μέσα στις ανώμαλες πολιτικές συνθήκες της χώρας δεν υπήρχε άνεση της επίσημης ίδρυσης του με ανα- γνωρισμένο καταστατικό.
Μετά την Κατοχή πρόεδρος αναδείχ-θηκε ο ποιητής Άγις Θέρος(1876-1961). Στη συνέχεια διετέλεσαν πρόεδροι ο ποιητής και πολιτικός Γιάννης Κουτσοχέ- ρας (1904-1994), ο πεζογράφος Γιάννης Μαγκλής (1909-2006), ο ποιητής – ακα-δημαϊκός Νικηφόρος Βρεττάκος, ο ποιητής και νομικός Γιωργής Κότσιρας (1920-1998), ο πεζογράφος – ακαδημαϊκός Τάσος Αθανασιάδης (1913- 2006), και αυτόν ο συγγραφέας – πρέσβης ε.τ. Βασίλης Βιτσαξής. Μετά την παραίτηση του τελευταίου, στις 31 Οκτωβρίου 2014, πρόεδρος εξελέγη ο Διονύσης Ν. Μουσμούτης.
Τα μέλη του «PEN» Ελλάδος δεν πρέ-πει να ξεπερνούν τα ογδόντα. Από τους υποψήφιους να εισέλθουν σε αυτό δεν απαιτείται μόνο να είναι αξιόλογοι και αναγνωρισμένοι πνευματικοί δημιουργοί, αλλά και να κατέχουν γλώσσες και γνώσεις πολλαπλές για ζητήματα της χρας, ώστε να την εκπροσωπούν σε διεθνή forum.
Κάθε χρόνο το «PEN» Ελλάδος απονέμει το Βραβείο Δοκιμίου στο καλύτερο βιβλίο του είδους αυτού, και σε εξαιρετικές περιστάσεις ειδικά Βραβεία. Από το 2012 καθιέρωσε και βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου δοκιμιογράφου.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *