Την ξεχασμένη και από πολλούς απαξιωμένη ιστορία του Μουσείου Κατοχής στη Ζάκυνθο, μας υπενθύμισε η επίσκεψη της οικογένειας του αείμνηστου ήρωα της Εθνικής Αντίστασης Θεόφιλου Σαρίκα που σε συνεργασία με τον επίσης αείμνηστο Δ/ντή της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ζακύνθου, Νικόλαο Βαρβιάνη, δημιούργησαν τα χρόνια μετά την απελευθέρωση του 1945, μια έκθεση με ενθυμήματα και κειμήλια της ιταλογερμανικής διοίκησης 1940 – 1944, στον ισόγειο χώρο της Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Ζακύνθου.
Η συλλογή περιλαμβάνει έγγραφα της περιόδου 1940-1944, γραμματόσημα, χαρτονομίσματα της ιταλικής κατοχής, δελτία πληροφοριών του γραφείου πολιτικών υποθέσεων, στρατιωτικούς χάρτες, εφημερίδες της ιταλικής περιόδου, ενημερωτικά φυλλάδια για την πορεία του πολέμου στην Ευρώπη και δελτία ειδήσεων. Επίσης αποτελείται από ανταποκρίσεις από πολεμικά μέτωπα στην Ευρώπη, δελτία τροφίμων, προκηρύξεις, αποφάσεις του γραφείου πολιτικών υποθέσεων στην Ζάκυνθο, τηλεγραφήματα, ανακοινώσεις, εντολές πληρωμής, αποφάσεις της Νομαρχίας, γερμανικά έγγραφα, προπαγανδιστικό υλικό, παράνομο τύπο, κατάσταση απόρων αναπήρων πολέμου και θυμάτων και κατάσταση μισθοδοσίας πολιτικών υπαλλήλων.
Τους απογόνους της οικογένειας του Θεόφιλου Σαρίκα, που υπήρξε επικεφαλής της Στρατιωτικής Συμμαχικής Αποστολής στη Ζάκυνθο την περίοδο της απελευθέρωσης από τα Γερμανικά στρατεύματα (1944), υποδέχθηκε την περασμένη Πέμπτη 28 Μαΐου 2026 η διοίκηση της Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Ζακύνθου σε μια επίσκεψη απότισης φόρου τιμής στη δράση και τη γενναία συνεισφορά του αποκαλούμενου, με το ψευδώνυμο Λοχαγού Fly, αρχηγού της συμμαχικής αποστολής.
Πρόκειται για την κόρη του Θεόφιλου Σαρίκα, Ιωάννα Διανέλου, τον εγγονό του, Στέφανο Διανέλο και την ανιψιά του Δέσπω Παπαγεωργίου που προσήλθαν στο Ιστορικό Αρχείο και την Δημόσια Βιβλιοθήκη, συνοδευόμενοι από τον κ. Διονύσιο Π. Πομώνη και την κα Γεωργία Κόκλα Παπαδάτου.
Ο Θεόφιλος Σαρίκας του Χριστοφόρου γεννήθηκε στα Σώκια της Μικράς Ασίας το 1916 και έζησε στην Αθήνα έως το 1992. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και από το Ωδείο Αθηνών έλαβε το ανώτερο δίπλωμα κλασικής μουσικής στο βιολί. Στρατεύτηκε σε ηλικία 24 ετών, το Μάρτιο του 1940.
Ως έφεδρος ανθυπασπιστής ιππικού τον Οκτώβριο 1940 πολέμησε τους Ιταλούς στα βουνά της Πίνδου και Β. Ήπειρο. Κατόπιν εναντίον των Γερμανών στο Μακεδονικό μέτωπο, με το 192 Σύνταγμα Μηχανικού. Μετά την κατάληψη της χώρας από τους Γερμανούς, διέφυγε στη Μ. Ανατολή το Μάιο του 1941 και κατετάγη στη 1ην Ελληνική Ταξιαρχία. Τον Μάιο 1942 ζήτησε να αποσπαστεί στην Ειδική Δύναμη (Force) 133 Κομάντος του Βρετανικού Στρατού, με το κωδικό όνομα Μ-Ο4. Εκπαιδεύτηκε σε δολιοφθορές, κατασκοπεία, μετάδοση πληροφοριών. Αφού έλαβε ειδική εκπαίδευση στη Χάιφα, το Μάρτιο του 1943 προσγειώθηκε με αλεξίπτωτο στη Ελλάδα. Έδρασε κυρίως στην Αιτωλοακαρνανία, στο διάστημα από 14 Απριλιου1943 μέχρι 2 Φεβρουαρίου 1944, χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο “Κίτσος”.
Τον Απρίλιο του 1944 έφτασε στο Ιόνιο, αρχηγός του κλιμακίου Ζακύνθου, με υπαρχηγούς το Διονύσιο Καρατζά και τον Νικόλαο Λάτα και ασυρματιστή το Γεώργιο Διακογιάννη. Θα χρησιμοποιήσει τα ψευδώνυμα “Captain Fly” και “Αριστείδης”. Παρέμεινε στο νησί έως τις 11 Νοεμβρίου του 1994, και υπήρξε ένας από τους παράγοντες που καθόρισε τις εξελίξεις.
Μετά την απελευθέρωση και επιστροφή του στη Ελλάδα άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου. Ο Θεόφιλος Σαρίκας υπήρξε διακεκριμένος δικηγόρος Αθηνών. Διετέλεσε νομικός σύμβουλος του Πανεπιστημίου Αθηνών καθώς και του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών. Υπήρξε εκδότης και διευθυντής του έγκριτου επιστημονικού περιοδικού «Διοικητική Δικαιοσύνη» και συγγραφέας του βιβλίου «Διοικητική Δικονομία».
Τα μέλη της οικογένειας Σαρίκα ξεναγήθηκαν στους χώρους της Βιβλιοθήκης και του Ιστορικού Αρχείου και ενημερώθηκαν από τον πρόεδρο της Δ.Ι.Β.Ζ. κ. Φίλιππο Συνετό και τον Προϊστάμενο υπηρεσιών κ. Γιάννη Μαρίνο για τις συνθήκες λειτουργίας της.
Το Μουσείου Κατοχής και Εθνικής Αντίστασης έχουν επισκεφτεί μετά τον β΄ παγκόσμιο πόλεμο, Βασιλείς και αρχηγοί κρατών, όμως τα τελευταία χρόνια έχει ξεχαστεί και απαξιωθεί και παρά τις προσπαθειες που έχουν γίνει να αναδεχθεί, αυτές δεν έχουν μέχρι σήμερα αποδώσει.
Το 2023 σε ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της εφημερίδας ΕΡΜΗΣ ο κ. Φίλιππος Συνετός, Πρόεδρος της Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Ζακύνθου, είχε αναφέρει τα εξής:
«Στις 7 Ιουνίου 2023, επισκέφθηκε την Δημόσια Iστορική Βιβλιοθήκη η κα Νίκη Κεραμέως που διετέλεσε υπουργός Παιδείας και θρησκευμάτων σε όλη την διάρκεια της κυβέρνησης Μητσοτάκη την περίοδος 2019 – 2023.
Μου ζήτησε να δει το χώρο που στεγάζονται τα Γενικά Ιστορικά Αρχεία του κράτους τα οποία όπως είναι γνωστό, φιλοξενούνται στον ισόγειο χώρο της Βιβλιοθήκης, αλλά αποτελούν αποκεντρωμένη υπηρεσία του Υπουργείου Παιδείας.
Όταν εισήλθε το χώρο και χαιρέτησε του εργαζόμενους εκεί, αυθόρμητα το βλέμμα της πήγε στο βάθος, στην αίθουσα που στεγάζεται το Μουσείο Κατοχής και Εθνικής Αντίστασης που ίδρυσε ο αείμνηστος Νίκο Βαρβιάνης την δεκαετία του 1950. Εντυπωσιάστηκε από το περιεχόμενο αλλά εξέφρασε την απορία της για την εγκατάλειψη και την απαξίωση που εδώ και χρόνια βρίσκεται ο χώρος.
Αφού την ενημερώσαμε για το πως δημιουργήθηκε το μικρό αυτό Μουσείο και πως θα μπορούσε να αναβαθμιστεί και να λειτουργήσει ως επισκέψιμος χώρος για το κοινό μου ζήτησε να τις υπενθυμίσουμε το θέμα μετά τις εκλογές που μεσολάβησαν στις 25 Ιουνίου 2023.
Μετά τις εκλογές η κα Κεραμέως ανέλαβε καθήκοντα Υπουργού Εσωτερικών. Έχω ήδη μεταφέρει τη συνομιλία μας αυτή και το ενδιαφέρον της για την αναβάθμιση του Μουσείου Κατοχής και Εθνικής Αντίστασης εκεί που χρειάζεται και αναμένουμε πρωτοβουλίες και εξελίξεις.
Άποψη μου προσωπική, την οποία έχω ήδη εισηγηθεί, είναι ότι πρέπει να παραχωρηθεί ένα μεγάλο δημόσιο κτίριο που θα στεγάσει τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (και νομίζω έχει ήδη βρεθεί και είναι η Στρατολογία) και στον ισόγειο χώρο της Βιβλιοθήκης να ανακαινιστεί και να επεκταθεί το μικρό αυτό Μουσείο για να είναι εφικτή η πρόσβαση του κοινού».
Α.Ξ.