Του Φίλιππου Συνετού
Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού προχωρά η διάσωση και η ανάδειξη ενός από τα σημαντικότερα νεότερα μνημεία της Καλύμνου, του Αρχοντικού Βουβάλη, με το έργο της αποκατάστασης και επανάχρησής του.
“Με προϋπολογισμό 1.350.000 ευρώ, εντάχθηκε στο Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Νοτίου Αιγαίου 2021-2025 και αναμένεται να ολοκληρωθεί το έργο έως το τέλος του 2026.
Το μνημείο, με ιδιαίτερη ιστορική και αρχιτεκτονική αξία, μετά τη διάσωση και ανάδειξή του, θα αποδοθεί για επανάχρηση στην τοπική κοινωνία και στους επισκέπτες του νησιού, όπως πληροφορεί ανακοίνωση του ΥΠΠΟ. Ο Νικόλαος Βουβάλης, υπήρξε ο μεγαλύτερος σπογγέμπορας της Καλύμνου, τροποποίησε και διεύρυνε στα τέλη του 19ου αιώνα, τη δεκαετία του 1890.”
Είναι μια από τις πολλές ανακοινώσεις που τα τελευταία χρόνια κάνει το Υπουργείο Πολιτισμού για τη χρήση από τις τοπικές κοινωνίες σπιτιών με ιστορική ή καλλιτεχνική αξία, σημαίνοντων προσωπικοτήτων, σε κάθε γωνιά της ελληνικής γης.
Αναπόφευκτα όμως εκφράζεται για μια ακόμα φορά η απορία της κοινής γνώμης και των πολιτιστικών φορέων της Ζακύνθου αναφορικά με την τύχη του Αρχοντικού της οικογένειας Ρώμα.
Πρόκειται για το σημαντικότερο ίσως αρχοντικό των περασμένων αιώνα στην Ελλάδα που διατηρεί αναλλοίωτη την ταυτότητα του και τους πανάκριβους θησαυρούς που φιλοξενεί, απόλυτα συνδεδεμένο με την διαδρομή της οικογένειας στην ιστορία εδώ και έξι αιώνες και τον εθνοσωτήριο ρόλο που διαδραμάτισε κατά την επανάσταση του 1821, ο Διονύσιος δε Ρώμα. Ένα αρχοντικό εφάμιλλο μόνο με εκείνα που συναντάμε σε μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και το οποίο θα έπρεπε εδώ και πολλά χρόνια να είχε αξιοποιήσει το ελληνικό δημόσιο.
Μια ανακοίνωση από το 2021 το έφερε να έχει υπογραφεί μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της περιφέρειας Ιόνιων νησιών και της Οικογένειας Ρώμα για την αξιοποίηση του με την περίφημη συλλογή του αρχοντικού να έχει καταγραφεί και δεσμευτεί από το Υπουργείο Πολιτισμού για την δημιουργία ενός Μουσείου αντάξιο της ιστορίας του τόπου μας.
Δυστυχώς έχουν παρέλθει από τότε έξι χρόνια και το ζήτημα μοιάζει να έχει ξεχαστεί. Ουδείς μιλά ή γράφει για το ζήτημα ωσάν να έχει έχει πέσει ένα πέπλο σιωπής γύρω από την πολυτιμότερη ίσως ιστορική κληρονομιά που απέμεινε στο Τζάντε, μετά τον καταστρεπτικό σεισμό του 1953.
Τα τελευταία χρόνια είδαμε στη Ζάκυνθο να χάνεται το άλλο περίφημο αρχοντικό της οικογένειας Λούντζη, η Σαρακίνα, να γκρεμίζονται πολλά ιστορικά μνημεία και μόνο, ως το τελευταίο χαρακτηριστικό δείγμα της αίγλης και του πολιτισμού των Επτανήσων μετά το 1400 μ.χ., να έχει απομείνει το αρχοντικό Ρώμα.
ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ
Η επιστολή αναφέρει τα εξής:
Προς:
Eξοχότατη κα Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου Εξοχότατο κ. Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη
Εντιμότατους κ.κ.
– Πρόεδρο της Βουλής.
– Υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού.
– Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων. – Βουλευτή Ζακύνθου
– Περιφερειάρχη Ιόνιων Νήσων
– Δήμαρχο Ζακύνθου
Ζάκυνθος 28 Απριλίου 2023
Εμείς, οι υπογράφοντες την παρούσα επιστολή ως απλοί πολίτες της χώρας, επιθυμού- με να σας εκφράσουμε την αγωνία μας για την διάσωση ενός εκ των τελευταίων μνημείων της μακραίωνης ιστορικής και πολιτισμικής κληρονομιάς της Ζακύνθου, που είναι στενά συνυφασμένο με τις πιο λαμπρές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Πρόκειται για το αυθεντικό, εδώ και αιώνες, αρχοντικό σπίτι – μουσείο της οικογένειας Ρώμα που διασώθηκε από τους καταστρεπτικούς σεισμούς του 1953 και διαφύλαξε, χάρη στον πατριωτισμό των ιδιοκτητών του, πολύτιμους θησαυρούς ιστορικών αρχείων, εκδό- σεων, βιβλίων και έργων τέχνης, μοναδικών στη χώρα μας.
Η συλλογή της Οικογένειας Ρώμα, με την αρ. πρ. 71380/16.3.2021 “Διαπιστωτική πράξη, έχει χαρακτηριστεί, ως αρχαίο μνημείο από το ΥΠ.ΠΟ.Α.
Με την υπ’ αρίθμ. ΥΠΠΟΑ/ ΓΔΑΠΚ/ ΔΝΠΚ/ ΤΤΠΝΚΜ/ 690635/490210/ 2856/348/7 -12- 2020 απόφαση τoυ Yπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού (που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 5499/Β/14-12- 2020) χαρακτηρίστηκε ως σύνολο κινητών μνημείων, με βάση την παρ. 6 του άρθρου 20 του ν. 3028/2002, διότι πληροί τις προϋποθέσεις, να «συγκροτεί σύνολο με ιδιαίτερη ιστορική και καλλιτεχνική αξία, τα αντικείμενα σπανίζουν και υπάρχει κίνδυνος απώλειά τους.
Η οικογένεια Ρώμα από τον 15ο αιώνα πρωταγωνιστεί στις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις στην Κρήτη και τα Ιόνια νησιά και ανέδειξε σπουδαίες προσωπικότητες, που εργάστηκαν για την εθνική αναγέννηση και την πορεία της Ελλάδος τα νεότερα χρόνια.
Οι ανήσυχοι και ευαισθητοποιημένοι πολίτες της Ζακύνθου έχουν συνυπογράψει ένα κείμενο που αποτελεί έκκληση προς την πολιτική ηγεσία και την κυβέρνηση να διασωθεί το τελευταίο μεγάλο αρχοντικό της Ζακύνθου που στεγάζει απίστευτης αξίας κειμήλια και μια βιβλιοθήκη 10.000 τόμων σπάνιων εκδόσεων των περασμένων αιώνα, στην ελληνική, ιταλική, γαλλική, αγγλική και γερμανική γλώσσα.
Επιφανείς εκπρόσωποι της οικογένειας Ρώμα, πολέμησαν κατά των Οθωμανών στην Κρήτη και στην Κέρκυρα και ο επιφανέστερος αυτών, ο Διονύσιος Δε Ρώμας (1771 – 1857) διέθεσε όλη την περιουσία του για να ενισχύσει οικονομικά την Επανάσταση του 1821, ερ-γάστηκε για την μεταστροφή των μεγάλων δυνάμεων υπέρ της ελληνικής επανάστασης και στην Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνος το 1825, προτάθηκε για την ανάληψη καθηκόντων πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδος. Πρόταση όμως που δεν απεδέχθη επειδή θεωρούσε, ως πλέον καταλληλότερο για το αξίωμα, τον Ιωάννη Καποδίστρια.
Άλλοι επιφανείς εκπρόσωποι της οικογένειας υπήρξαν οι:
• Γεώργιος Κανδιάνος Ρώμας (1769-1860) Πρόεδρος του Ιονίου Κράτους (1800-1807).
• Γεώργιος Δημήτριος Ρώμας (1805-1874). Βουλευτής και Συγγραφέας.
• Σπυρίδων Ρώμας (1826- 1881). Yπηρέτησε, εκτός των άλλων, Υπουργός Παιδείας.
• Ρόβερτος Ρώμας (1834- 1920). Υπηρέτησε, εκτός των άλλων, Υπουργός Παιδείας και Υπουργός Ναυτικών.
• Αλέξανδρος Ρώμας (1863-1914). Εξελέγη πέντε φορές Βουλευτής και υπηρέτησε ως Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων (για δυο θητείες), ως Υπουργός Παιδείας, ως Υπουρ- γός Δικαιοσύνης και πολέμησε κατά των Τούρκων, ως επικεφαλής εκστρατευτικού σώμα- τος το 1912, στην Ήπειρο και τη Μακεδονία, ιδρύοντας το σώμα των Ελλήνων Ερυθροχι- τώνων – Γαριβαλδινών.
• Διονυσιος Ρώμας (1906-1981). Διετέλεσε εκτός των άλλων, Βουλευτής της ΕΡΕ, Δ/ντής του Εθνικού Προγράμματος Ραδιοφωνίας, ιδρυτής του Τρίτου Προγράμματος, Θεατρικός συγγραφέας, χρονογράφος και δημοσιογράφος, ενώ για το σημαντικό λογοτεχνικό του έργο βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών.
Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια τόσο το Αρχοντικό Ρώμα, όσο και η συλλογή, αντιμετω- πίζουν σοβαρά προβλήματα από τη διάβρωση και τη φθορά του χρόνου με αποτέλεσμα να εκφράζονται φόβοι για την ασφάλεια της και τη διάσωσή της, γεγονός που έχει ήδη κατα- γραφεί από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Φρονούμε ότι αποτελεί χρέος της πολιτείας να διασώσει την πολύτιμη αυτή κληρονομιά.
Εμείς οι πολίτες που υπογράφουμε την παρούσα επιστολή, αυθόρμητα και με βάση το ειλικρινές ενδιαφέρον μας να μην χαθούν άλλοι πολύτιμοι εθνικοί θησαυροί από τη μακραίωνη ιστορία μας, ζητούμε την προσωπική σας παρέμβαση, ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες εξαγοράς της κινητής συλλογής, από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ή άλλο δημόσιο φορέα και να λειτουργήσει το Αρχοντικό ως επισκέψιμος ιστορικός χώρος, υπό την ευθύνη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Ζακύνθου, όπως συμβαίνει με άλλους σπουδαίους χώρους και αρχοντικά σε όλη την Ελλάδα.
(Aκολουθούν 1300 περίπου υπογραφές γνωστών και μη προσωπικοτήτων της δημόσια ζωής.)
Ελπίζουμε και ευχόμαστε τόσο η αρμόδια Υπουργός κα Λίνα Μενδώνη όσο και οι συναρμόδιοι υπουργοί της κυβέρνησης, σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές, να μην καθυστερήσουν άλλον την απόδοση του Αρχοντικού Ρώμα στην τοπική κοινωνία.