Τους βασικούς άξονες του Νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης παρουσίασε στην πρόσφατη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου ο Υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος και ανάμεσά τους είναι οι εκλογές να γίνονται στην αυτοδιοίκηση από το πρώτο και μοναδικό γύρο με εκλογή Δημάρχων και Περιφερειαρχών.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της κυβέρνησης: «Το σχέδιο του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης επικαιροποιεί, κωδικοποιεί, εκσυγχρονίζει και απλουστεύει μια δαιδαλώδη και πολυποίκιλη νομοθεσία δεκαετιών».
Οι κυριότερες μεταρρυθμίσεις είναι οι εξής:
Εκλογή δημοτικών και περιφερειακών αρχών σε ένα γύρο, εισάγοντας το σύστημα της συμπληρωματικής ψήφου. Η διεξαγωγή των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών σε ένα γύρο συμβάλλει στην αύξηση της συμμετοχής στην εκλογική διαδικασία, στη δημιουργία ουσιαστικού προεκλογικού διαλόγου και στην παύση των παζαριών μεταξύ πρώτου και δευτέρου γύρου.
Επικαιροποιείται το σύστημα διακυβέρνησης των δήμων και των νομικών τους προσώπων.
Αλλάζει ριζικά ο τρόπος άσκησης του ελέγχου νομιμότητας των πράξεων των ΟΤΑ με τη θεσμοθέτηση του Γενικού Επόπτη Νομιμότητας και των 7 Αυτοτελών Υπηρεσιών Εποπτείας. Χρήση νέου πληροφοριακού συστήματος για τον έλεγχο νομιμότητας. Αντικειμενικό σύστημα, ομοιομορφία ελέγχου.
Σαφές και ξεκάθαρο πειθαρχικό δίκαιο αιρετών, με τη δημιουργία ενός κεντρικού Πειθαρχικού Συμβουλίου σε αντικατάσταση των 7 υφιστάμενων.
Βασικός κανόνας για την άσκηση αρμοδιοτήτων. Κάθε κάτοικος της χώρας έχει πρόσβαση στις ίδιες υπηρεσίες της Αυτοδιοίκησης ανεξαρτήτως του τόπου κατοικίας του. Ειδικές ρυθμίσεις για την ενίσχυση ορεινών και νησιωτικών δήμων.
Σύγχρονο πλαίσιο οικονομικής διαχείρισης των δήμων, με νέο νομοθετικό πλαίσιο το οποίο αντικαθιστά εκατοντάδες νομοθετικές διατάξεις. Δημιουργείται Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κεντρικών Ηλεκτρονικών Πληρωμών για τη διαχείριση των δημοτικών εσόδων σε μια ενιαία κεντρική πλατφόρμα που θα επιτρέπει στους δήμους την αποτελεσματική διαχείριση των οικονομικών τους συναλλαγών, την αυτοματοποίηση των διαδικασιών ενημέρωσης οφειλετών και είσπραξης των οφειλών, παρέχοντας ασφάλεια, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των εσόδων τους. Εξορθολογισμός των τελών που μπορούν να επιβάλλουν οι δήμοι, δικαιότερο και αποτελεσματικότερο σύστημα «τοπικής φορολόγησης». Αποτελεσματική διαχείριση κοινοχρήστων χώρων. Νέοι Δυναμικοί Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι, έχοντας ως βάση τις χορηγήσεις που θα δοθούν το 2026 και με ειδική μέριμνα για αυτόματη αύξησή τους με βάση τους δημοσιονομικούς στόχους του Κρατικού Προϋπολογισμού και την πορεία των εσόδων.