“Εκειό που λέω ‘γω θα γένει!’’ δήλωσε η μάνα, χτυπώντας δυνατά το πόδι στο πάτωμα. Ανυποχώρητη εκείνη, αδιάλλακτη η κόρη. Μέρες ολόκληρες συνεχιζόταν η διαφωνία ανάμεσά τους.
Όχι πως ζητήθηκε η γνώμη της, απλά της ανακοινώθηκε η απόφαση, όση φαωμάρα κι αν γινόταν.
“- Πήαινε πλύσου και λούσου θεγατέρα γιατι αύριο μπαίνει ο γαμπρός στο σπίτι μας.
Μάνα, μη μου το κάμεις ευτό το κακό, δε με λυπάσαι; Σου είπα δεν τονε θέλω. Θα σηκωθώ να φύγω απόψε κιόλας από το σπίτι”.
”Μπα, κακοχρονάχεις θεγατέρα, που να μη γλυκοσαλίσεις ποτέ σου, που να πέσουνε απάνου σου τα δάκρυά μου απ’ ότα σε γένναα, που θα με κάμεις εσύ θέατρο στη κοινωνία”. Και την κλείδωσε στο σπίτι να ναι ήσυχη καλού κακού.
Δεν την ξανάφησε μοναχή, μέχρι την ώρα που την παρέδωσαν στα χέρια του γαμπρού, στην εκκλησία, τρεις μήνες μετά. Κι όπως με βάρος πήρε τον Προκόπη για άντρα της η Πηγούλα, έτσι ένιωθε πως πήρε φόρτωμα και τις κατάρες της μάνας της.
Πραγματικά άσπρη μέρα δεν είδε δίπλα του, δεν γλυκοσάλισε ούτε στιγμή κι όλο κατάπινε τα δάκρυά της. Ένα δεκαεφτάχρονο δροσάτο κοριτσάκι ήταν που δεν είχε προλάβει να νιώσει τι είναι χτυποκάρδι, τι θα πει να σου μιλάει ο άλλος με τα μάτια και έτσι στα βουβά να σου τάζει χίλια δυό, αλλά τον φόβο της κατάρας τον είχε ριζωμένο στην ψυχή της από ιστορίες που άκουγε σαν παιδί.
Όταν είχε παντρευτεί η αδελφή της κι έφυγε για Αμερική, η μάνα της μέρα – νύχτα μονολογούσε “την ευχή μου να ‘χεις θεγατέρα, στο καλό να πας, να ευτυχήσεις” και αυτήν τώρα, την γέμισε μόνο κατάρες. Η μάνα που έπρεπε να είναι το καταφύγιό της, η στήριξή της, η τρυφερή αγκαλιά που θα την προστάτευε, γι αυτήν έγινε μιά άψυχη, σκληρή μέγαιρα.
Άμοιρη Πηγούλα, να ΄ταν μόνο αυτό! Ποιός να φανταζόταν την σκληράδα της ψυχής του Προκόπη. Ούτε εκείνη ένιωσε τρυφερότητα στην αγκαλιά του, ούτε τα παιδιά τους. Ούτε εκείνη ασφάλεια μαζί του, ούτε εκείνα. Ό,τι έλεγε ο Προκόπης ήταν νόμος. Ό,τι ήθελε το έπαιρνε την ώρα που εκείνος ήθελε κι όπως εκείνος ήθελε. Ό,τι του πρόσφερε η Πηγούλα, το έβρισκε λίγο.
Ό,τι έκανε για τα παιδιά της, εκείνος το έβρισκε περιττό. Από χαράματα μέχρι μεσάνυχτα να τον υπηρετεί κι εκείνος μόνο να την μειώνει. Ο Προκόπης, ο ανεπρόκοπος, έψαχνε πάντα να της βρει ένα τόσο δα ψεγάδι για να την αποκαλέσει ανάξια μάνα, ανίκανη σύζυγο, άχρηστη γυναίκα.
Ήταν λίγο πριν το Πάσχα που σηκώθηκε χαράματα με τα τρία της παιδιά να πάνε στη χώρα με το πρώτο πρωινό λεωφορείο, να ψωνίσουν παπούτσια κι ό,τι άλλο χρειάζονταν.
Επιστρέφοντας το γιόμα, τον βρήκαν να τους περιμένει σαν δαίμονας, αφηνιασμένος.
“Έτοιμο το φαϊ; Εγώ πεινάω κι εσείς βορτάρετε! Βάλε μου να φάω“.
Το μισοετοίμασα αποβραδίς, περίμενε λίγο να ρίξω το μακαροτσίνι και τρώμε σε ένα τέταρτο, απάντησε με τρόμο η Πηγούλα. Τα μικρά έτρεξαν ενθουσιασμένα να μοιραστούν την χαρά τους:
“μπαμπά κοίτα τι μας πήρε η μαμά, καινούρια παπούτσια και αυγά σοκολατένια”.
Ό σατανάς πατέρας, ο μικρόψυχος, ο απρόβλεπτος, ο άψυχος, που δεν δεχόταν άλλος να είναι καλύτερος από αυτόν, άρπαξε τις τσάντες από τα χέρια των παιδιών και τις εκτόξευσε στο περιβόλι. Κάτι πήγε να πει η Πηγούλα να υπερασπιστεί τα παιδιά και βρέθηκε κολλημένη στον τοίχο από την σπρωξιά που της έριξε. Ακούγοντας την φασαρία η μάνα του έτρεξε να προλάβει τα χειρότερα και μπήκε στη μέση προστατεύοντας την νύφη της. Μόλις εκείνος πισωπλάτησε, η πεθερά την αγκάλιασε με δάκρυα στα μάτια.
“Κόρη μου, στσι Άγιες μέρες που ξημερώνουνε, κάμε το καλό και φύγε! Πάρ’ τα παιδιά σου και φύγετε. Δε βαστάει άλλο η ψυχή μου! Έξι χρόνια σας βλέπω να τυρανιόσαστε από το χαμένονε το γιό μου. Φύγετε μακρία, να γλιτώσετε. Πάω, πάω τώρα να σου φέρω τα χρυσαφικά που μου φέρνει ο κουνιάδος σου, ο μεγάλος μου γιος κάθε που ξεμπαρκάρει. Τα χω χρόνια φυλαμένα, για μια ανάγκη. Πάρτα και φύγετε να γλιτώσετε. Φύγετε μπρι γυρίσει, ο τύραννος”.
Η μάνα του από την πρώτη στιγμή την είχε αγκαλιάσει με στοργή. Ήταν η κόρη που ποτέ δεν ανάστησε, εκείνη που την έχασε από βαριά πνευμονία, όταν ήταν δύο χρονών. Αναγνώριζε το λάθος της για την περίσσεια αδυναμία, την αλόγιστη συγχώρεση, την αμέριστη στήριξη, την Ιώβεια υπομονή και ανοχή στα λάθη του Προκόπη, από τον φόβο μην της φύγει κι αυτός μακριά και μείνει μόνη.
Το έβλεπε πως ήταν δημιούργημά της ο άπληστος, αυταρχικός, χειριστικός και ανώριμος χαρακτήρας του, μα ήταν αργά πια για να δαμάσει το τέρας. Έβλεπε τον ασταμάτητο αγώνα του να λυγίσει την Πηγούλα ώστε να φαντάζει αυτός δυνατός και να παίρνει αξία η κενή του ύπαρξη, μα οι αξίες που είχε κρυμμένες μέσα της τον δαιμόνιζαν ακόμα περισσότερο.
Μία βαλίτσα είχε η Πηγούλα, εκείνη από το γαμήλιο ταξίδι τους. Μα μέχρι να την κατεβάσει, να ρίξει δύο ρουχαλάκια για τα παιδιά, ο σατανάς είχε γυρίσει σπίτι και κατάλαβε τι σχεδίαζαν. Η μάνα μπήκε στη μέση να γλυτώσει τη νύφη της από την οργή του. Σε εκείνη σήκωσε πρώτα το χέρι του ο τιποτένιος και αφού την πέταξε κάτω, ξέσπασε μετά στην Πηγούλα, ο θρασύδειλος.
Όταν τα έμαθε η μάνα της θύμωσε, όχι τόσο με τον γαμπρό της, όσο με την κόρη της.
“- Τι θέατρα είν΄ευτά θεγατέρα; Γιατί τσιγκλάς τον άντρα σου και δε κοιτάς το έρμο σου και τη στραβωμάρα σου; Καλά σου κάνει αφού του αντιτένεις!”
Αυτή ήταν η απάντηση κι η στήριξη από την μάνα της Πηγούλας. Μάνα η μία, μάνα η άλλη, μάνα κι η Πηγούλα! Άλλα έξι μαύρα χρόνια πέρασαν, μέχρι που εξαιτίας μιάς απρόσμενης σοβαρής ζημιάς στο σπίτι, η μάνα της, βρέθηκε στην ανάγκη της κόρης και πήγε μέχρι να ξαναγίνει λειτουργικό, να φιλοξενηθεί στου λατρευτού γαμπρού της το σπίτι.
“ –Συχώραμε θεγατέρα! Συχώραμε για το κακό που σου ‘καμα και σ’ έριξα στα χέρια ετούτου του τυράννου. Συχώραμε κι ας με συχωρέσει ο θέος που δε σε πίστεψα. Εγώ που σ΄έστειλα εδώ, εγώ θα σε πάρω. ‘Τοιμάζου εσύ, ‘τοίμασε τα πράματα του παιδιώνε και παρέα θα φύγουμε μόλις συνεφέρουμε το σπίτι. Εγώ θα σε γλιτώσω κι ας με σκοτώσει. Ετοιμάζου κι έχω να κάμω εγώ! Μοναχά συχώραμε για όσα επέρασες!”
Άλλαξε η μάνα της σαν έζησε από κοντά τον γαμπρό της. Όταν διαπίστωσε, έστω κι αργά, άνοιξε τις φτερούγες της και όχι μόνο προστάτεψε κόρη κι εγγόνια, μα με την καλύτερη πανοπλία αντιμετώπισε το τέρας μπαίνοντας μπροστά σε κάθε του επίθεση.
Ο φόβος του Προκόπη κι οι απειλές του δεν έλειψαν ποτέ από τη ζωή τους, μα δεν είχε πια δικαίωμα πάνω τους. Τα παιδιά της μεγάλωσαν κι έγιναν λεβέντες. Την μάνα τους την λάτρευαν και την προστάτευαν, μα η ζημιά μέσα τους είχε γίνει. Κανένα από τα τρία παλικάρια δεν δέχτηκε να παντρευτεί, να φτιάξει δική του οικογένεια, να της χαρίσει ένα εγγονάκι κι αυτό έγινε ο καημός της Πηγούλας.
Σαν πήγαινε στα μνήματα, πρώτα άναβε το καντηλάκι της πεθεράς και μετά της μάνας της. Μάνα έλεγε τη μία, μάνα και την άλλη. Μάνα τη φώναζαν εκείνη τα παιδιά της κι έρεε μέλι από το στόμα τους.
Μάνα πραγματική είσαι μόνο όταν ανοίγεις φτερούγες!
Aναστασία Βούρτση
(Φωτογραφία Αρχείου. Από το λεύκωμα ΖΑΝΤΕ (1901) του Λουδοβίκου Σαλβατόρ)