Μια ανταπόκριση για το πρόβλημα της λεπτοσπείρωσης στη Ζάκυνθο δημοσιεύθηκε στη μεγάλης αναγνωσιμότητας ιστοσελίδα Il Fatto Quotidiano της Ιταλίας, την Τρίτη 28 Ιουλίου και αμέσως σήμανε συναγερμός στις προξενικές αρχές των δύο χωρών αλλά και στα γραφεία των τουριστικών πρακτορείων που διακινούν Ιταλούς τουρίστες στη Ζάκυνθο.
Ο ιστότοπος σε εκτενές ρεπορτάζ αναφέρεται στην εξέλιξη της νόσου στη Ζάκυνθο και εφιστά την προσοχή σε όσους κάνουν διακοπές στη Ζάκυνθο πως θα προφυλαχθούν από τους κινδύνους ενώ παράλληλα δημοσιεύει δηλώσεις του καθηγητή στο πανεπιστήμιο της Νάπολης Ivan Gentile, ο οποίος ενημερώνει τους Ιταλούς που πρόκειται να επισκεφτούν τη Ζάκυνθο τι θα πρέπει να γνωρίζουν για τη νόσο.
ΤΟ ΡΕΠΟΡΤΑΖ
Αναλυτικά το ρεπορτάζ του Il Fatto Quotidiano, αναφέρει:
Συναγερμός για την έκρηξη σε περιπτώσεις λεπτοσπείρωσης μεταξύ των τουριστών σε διακοπές στη Ζάκυνθο: «Μπορεί να φαίνεται σαν μια απλή γρίπη, αλλά διακινδυνεύετε πολυοργανική ανεπάρκεια, μηνιγγίτιδα, αιμορραγία των πνευμόνων και σοβαρές αναπνευστικές δυσκολίες»
Το ελληνικό νησί της Ζακύνθου, ο διάσημος τουριστικός προορισμός του Ιονίου Πελάγους, αντιμετωπίζει μια λεπτή κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την υγεία. Την τελευταία περίοδο, οι τοπικές αρχές κατέγραψαν έξαρση λεπτοσπείρωσης που αναζωπυρώνει την προσοχή στους μολυσματικούς κινδύνους που σχετίζονται με τη θερινή περίοδο και τις υπαίθριες δραστηριότητες.
Ο συναγερμός στο νησί αυξήθηκε μετά από νοσηλεία σε κρίσιμη κατάσταση ενός 56χρονου άνδρα, πατέρα δύο παιδιών, που σήμερα συνεπικουρούνταν στη μονάδα εντατικής θεραπείας του τοπικού νοσοκομείου λόγω σοβαρής πολυοργανικής αποτυχίας. Η διάγνωση της λεπτοσπείρωσης επιβεβαιώθηκε επίσημα μέσω μοριακού τεστ που διενεργήθηκε σε εξειδικευμένο εργαστήριο στη Θεσσαλονίκη. Το επεισόδιο αυτό ανεβάζει σε πέντε τον συνολικό αριθμό των επιβεβαιωμένων μολύνσεων στη Ζάκυνθο τους τελευταίους μήνες. Ήδη τον Απρίλιο του 2026, μάλιστα, στην εφημερίδα ekathimerin, οι τοπικές υγειονομικές αρχές είχαν αναφέρει τέσσερα κρούσματα στο νησί του Ιονίου. Μεταξύ αυτών, δυστυχώς, ένας 74χρονος άνδρας πέθανε από επιπλοκές της νόσου, ενώ άλλοι δύο ασθενείς, ηλικίας 21 και 34 ετών αντίστοιχα, κατάφεραν να επουλωθούν.
Για να κατανοήσει καλύτερα τη φύση της λοίμωξης, ο Ivan Gentile, πλήρης καθηγητής μολυσματικών ασθενειών στο Πανεπιστήμιο της Νάπολης Federico II, εξηγεί: “Η λεπτοψή είναι μια ζωονόσμωση, επομένως μια λοίμωξη που μεταδίδεται από τα ζώα στον άνθρωπο και προκαλείται από ένα βακτήριο του γένους Λεπτόσπια. Η κύρια δεξαμενή είναι ακριβώς τα τρωκτικά, όπως τα ποντίκια και οι αρουραίοι – ενώ παράλληλα επηρεάζουν σκύλους, βοοειδή και χοίρους – και τα ζώα εξαλείφουν το βακτήριο με ούρα, μολύνοντας έτσι το περιβάλλον.
Όσον αφορά τον τρόπο μετάδοσης, ο δάσκαλος διευκρινίζει ότι δεν είναι απαραίτητο να έχουμε επιθετική άμεση επαφή με την άγρια ζωή: «Το βακτήριο εισέρχεται γενικά στο σώμα μας μέσα από μικρές πληγές ή εκδορές του δέρματος ή μέσω των βλεννογόνων του στόματος, της μύτης και των ματιών. Ως εκ τούτου, δεν είναι απαραίτητο να δαγκωθείτε από ένα ποντίκι: η μετάδοση εμφανίζεται συνήθως περπατώντας ή καταδυθεί σε μολυσμένο γλυκό νερό ή λάσπη, ενώ είναι απολύτως εξαιρετικό να μεταδοθεί από άτομο σε άτομο.
Η πραγματοποίηση καλοκαιρινών δραστηριοτήτων όπως το μπάνιο στις λίμνες, οι εκδρομές κατά μήκος των ρυακιών ή οι βόλτες σε λασπώδεις περιοχές αμέσως μετά τις έντονες βροχοπτώσεις ενέχει έναν παράγοντα κινδύνου που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Αντίθετα, οι Εθνικές διαβεβαιώσεις για τα θαλάσσια περιβάλλοντα: «Το λουτρό στο αλμυρό νερό δεν είναι απολύτως επικίνδυνο, ο κίνδυνος αφορά ιδιαίτερα το γλυκό νερό, τα στάσιμα νερά και τη λάσπη». Η συγκέντρωση άλατος του θαλασσινού νερού είναι στην πραγματικότητα εντελώς εχθρική προς την επιβίωση του βακτηρίου.
Σύμφωνα με στοιχεία του Ελληνικού Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (EODY), η προέλευση της επιδημίας στη Ζάκυνθο συνδέεται με το κύμα ισχυρών βροχοπτώσεων και πλημμυρών που έπληξαν το νησί κατά τη διάρκεια της άνοιξης. Οι έντονες βροχοπτώσεις και οι πλημμύρες έχουν δημιουργήσει το ιδανικό περιβάλλον για την επιμονή και τον πολλαπλασιασμό του παθογόνου.
Σε επιστημονικό επίπεδο, διάφορες μελέτες που δημοσιεύθηκαν σε περιοδικά της βιομηχανίας όπως οι Pathogens, The Lancet και PLoS Neglected Tropical Diseases επιβεβαιώνουν μια άμεση συσχέτιση μεταξύ των ακραίων καιρικών φαινομένων και της εξάπλωσης της νόσου, η οποία συγκαταλέγεται στις ζωονόσους που επηρεάζονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή.
«Φαίνεται να υπάρχει μια άμεση σχέση με την κλιματική αλλαγή και αυτό που συμβαίνει στον πλανήτη μας», δήλωσε ο Gentile. «Το βακτήριο επιβιώνει πολύ καλά σε υγρά περιβάλλοντα και γλυκό νερό. Ως αποτέλεσμα, οι έντονες βροχοπτώσεις και οι πλημμύρες μπορούν να διασκορπίσουν τα ούρα των μολυσμένων ζώων στο περιβάλλον και να αυξήσουν σημαντικά τις ευκαιρίες επαφής για τον άνθρωπο», προσθέτει. Όσον αφορά τις πιο ευάλωτες κατηγορίες, ο ειδικός υπογραμμίζει πώς «να αναλάβουμε το μεγαλύτερο ρίσκο είναι κυρίως οι εργαζόμενοι που έχουν επαφή με τα λύματα και τα υγρά εδάφη ή τους κτηνοτρόφους, ενώ στο παρελθόν στην Ιταλία η παθολογία ήταν συχνή σε ορυζώνες. Ωστόσο, σήμερα ο κίνδυνος μπορεί επίσης να επηρεάσει στενά όσους ασκούν σπορ γλυκού νερού ή εισέρχονται σε πλημμυρισμένες περιοχές με ακάλυπτες πληγές.
Η επώαση του βακτηρίου κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 5 και 14 ημερών, με ένα γενικό διάστημα που μπορεί να κυμαίνεται από τουλάχιστον 2 ημέρες έως περίπου ένα μήνα. Όπως διευκρινίζει ο Gentile, “αρχικά η λοίμωξη μπορεί να φαίνεται σαν μια απλή γρίπη, που εκδηλώνεται με ένα σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από πυρετό, πονοκέφαλο, έντονο μυϊκό πόνο (που επικεντρώνεται ιδιαίτερα στις γάμπες και την πλάτη), κόπωση, ναυτία και έμετο. Ένα πολύ τυπικό στοιχείο είναι η παρουσία πολύ κόκκινων ματιών λόγω της συμμετάλλευσης των επιπεφυκών.
Εάν η ασθένεια δεν διαγνωστεί αμέσως, μπορεί να εξελιχθεί σε πολύ πιο περίπλοκες μορφές. “Μπορεί να υπάρχουν σοβαρές εκδηλώσεις όπως η νεφρική ανεπάρκεια και ο ίκτερος, οι οποίοι είναι δύο χαρακτηριστικοί δείκτες της λοίμωξης στη σοβαρή μορφή της, γνωστή ως σύνδρομο Weil”, προειδοποιεί ο Gentile. “«Στις πιο κρίσιμες καταστάσεις, μπορεί να επιτευχθεί πολυοργανική ανεπάρκεια με ηπατική δυσλειτουργία, μηνιγγίτιδα, αιμορραγία των πνευμόνων και σοβαρές αναπνευστικές δυσκολίες», προσθέτει.”
Στο θεραπευτικό μέτωπο, η επικαιρότητα παίζει κρίσιμο ρόλο. «Εάν η διάγνωση είναι νωρίς, έχουμε θεραπείες με αντιβιοτικά που αποδεικνύονται καθοριστικές και θεραπευτικές», λέει ο Gentile. “«Όταν η μορφή εκφυλίζεται και είναι σοβαρή, η νοσηλεία είναι απαραίτητη με την υποστήριξη των αναπνευστικών, καρδιαγγειακών και νεφρικών λειτουργιών», προσθέτει.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά περίπου ένα εκατομμύριο ετήσια κρούσματα λεπτοσπείρωσης. Στην Ιταλία η κατάσταση παραμένει σταθερή με χαμηλό αριθμό ανθρώπινων διαγνώσεων, ισάξια με μόλις 8 επιβεβαιωμένα κρούσματα το 2022 σύμφωνα με τα στοιχεία του Ecdc. Ωστόσο, οι υγειονομικές αρχές και οι μολυσματικοί επιστήμονες θυμίζουν τη σημασία του να μην απογοητεύετε τη φρουρά σας, καθώς τα βακτήρια συνεχίζουν να κυκλοφορούν μεταξύ της άγριας ζωής και των κατοικίδιων ζώων στην εθνική επικράτεια.
Για να αποτρέψετε τους κινδύνους, οι γιατροί συνιστούν να αποφεύγετε την άμεση επαφή ή τα λουτρά σε στάσιμες πισίνες γλυκού νερού και λάσπης, φροντίζοντας να προστατεύετε πάντα τα κοψίματα, τις απογραφές και τις πληγές του δέρματος με μπαλώματα ή αδιάβροχα καλύμματα. Ενώ κάνετε πεζοπορία σε αγροτικές ή λασπώδεις περιοχές, είναι απαραίτητο να φοράτε επαρκή και κλειστά υποδήματα, να πλένετε καλά τα χέρια σας και να αποφεύγετε την κατανάλωση νερού αβέβαιης προέλευσης. Ο Gentile καταλήγει με ένα μήνυμα διαβεβαίωσης και σύνεσης: «Πρέπει να αποφύγουμε απολύτως τον κινδυνισμό, διατηρώντας παράλληλα τη σωστή προσοχή στις εκθέσεις κινδύνου. Αποφεύγουμε όταν είναι δυνατόν να φερόμαστε ύποπτες λασπώδεις περιοχές και να θυμόμαστε ότι μια έγκαιρη διάγνωση είναι το θεμελιώδες όπλο που επιτρέπει στο αντιβιοτικό να δράσει αποτελεσματικά. Εάν μια ξαφνική αμερικάνικη απεικόνιση ή έντονος μυϊκός πόνος θα πρέπει να εμφανιστεί κατά την επιστροφή από μια εκδρομή ή μια παραμονή σε πληγείσες περιοχές, επομένως είναι απαραίτητο να επικοινωνήσετε αμέσως με έναν γιατρό που αναφέρει την πιθανή έκθεση.