Ο Κόλπος του Λαγανά αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους βιότοπους της χελώνας Καρέτα – Καρέτα στη Μεσόγειο. Κάθε καλοκαίρι, εκατοντάδες χελώνες βγαίνουν στις παραλίες της περιοχής για να γεννήσουν τα αυγά τους.
Την ίδια στιγμή, όμως, η έντονη τουριστική ανάπτυξη δημιουργεί μεγάλες πιέσεις. Η αυξημένη παρουσία τουριστών, οι ξαπλώστρες και οι ομπρέλες πάνω στην άμμο, ο έντονος φωτισμός, η ηχορύπανση και η κίνηση σκαφών δυσκολεύουν την αναπαραγωγή της χελώνας και απειλούν τις φωλιές της.
Η προστασία της Καρέτα – Καρέτα είναι μια μεγάλη πρόκληση, καθώς χρειάζεται να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στον τουρισμό και στην προστασία αυτού του είδους που κινδυνεύει.
Η σημερινή κατάσταση του Λαγανά
Η κα Ιωάννα Αρβανιτάκη, Βιολόγος MSc και Πρόεδρος του συλλόγου «Καθαρά Νερά στη Ζάκυνθο», δήλωσε στον –Ε- αναφορικά με την σημερινή εικόνα της παραλίας του Λαγανά:
«Στην υπέροχη παραλία του Λαγανά οι άνθρωποι δίχως νου, σχέδιο, γνώση, πρόγραμμα, σεβασμό στο περιβάλλον και αισθητική, εγκλημάτησαν με γνώμονα το εύκολο κέρδος και μόνο. Έτσι αρχικά φτιάχτηκε αυτό το χωρίς σχέδιο πόλης έκτρωμα στο κέντρο του Λαγανά που καταπάτησε όλη την παραλία και τα υπέροχα αμμοθινικά οικοσυστήματα. Στη συνέχεια λόγω της άναρχης δόμησης φτιάχτηκε με «πρωτοποριακό σχεδιασμό» το αποχετευτικό του Λαγανά κάτω από την άμμο της παραλίας.
Σήμερα που η κλιματική αλλαγή μας δείχνει τα δόντια της, οι δυνατοί νοτιάδες προκάλεσαν τον Χειμώνα, σοβαρές διαβρώσεις σε όλο τον κόλπο του Λαγανά και φυσικά προκάλεσαν μεγάλες ζημιές στις παραθαλάσσιες επιχειρήσεις, γκρεμίζοντας τοιχία και κατασκευές που βρισκόντουσαν πάνω στην άμμο. Όμως η Φύση λειτουργεί με τους δικούς της νόμους που όσο εμείς τους αγνοούμε απλά «τρώμε τα μούτρα μας».
Σε πολλές παραθαλάσσιες περιοχές στον κόσμο που έγιναν παρόμοια λάθη αναγκάστηκαν να γκρεμίσουν τα κτίσματα της παραλιακής ζώνης και να αφήσουν μεγάλο εύρος στην παραλία προκειμένου να αναπτυχθεί ξανά το αμμοθινικό οικοσύστημα, που εξασφαλίζει το ισοζύγιο της άμμου και προστατεύει τον οικισμό που βρίσκεται από πίσω. Αργά ή γρήγορα αυτό θα υποχρεωθούμε να κάνουμε και στο Λαγανά γιατί ό,τι θα φτιάχνεται την Άνοιξη θα το γκρεμίζουν οι νοτιάδες του Χειμώνα. Ο Λαγανάς βέβαια εκτός από την άναρχη δόμηση και την καταπάτηση της παραλίας έχει και άλλα σοβαρά προβλήματα όπως η κακή ποιότητα του τουρισμού που παρέχει με αποτέλεσμα να γινόμαστε κάθε χρόνο μάρτυρες θλιβερών περιστατικών που δυσφημίζουν όλη τη Ζάκυνθο.
Στην παραλία του Καλαμακίου, λόγω του ίδιου φαινομένου των ισχυρών νοτιάδων παρατηρούμε επίσης σοβαρότατη διάβρωση που εκτός των άλλων δυσκολεύει και την ωοτοκία της θαλάσσιας χελώνας. Εφόσον αφαιρέθηκε μεγάλη ποσότητα άμμου από την παραλία, οι χελώνες προσπαθούν να φτιάξουν τις φωλιές τους όλο και πιο ψηλά μπαίνοντας στο χώρο των αμμοθινών κοντά στα φυτά που υπάρχουν εκεί.
Αυτό δυσκολεύει την εκκόλαψη διότι οι ρίζες των φυτών μπαίνουν στο χώρο της φωλιάς που έχει υγρασία, με αποτέλεσμα η φωλιά να καταστρέφεται. Παρά το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της παραλίας του Καλαμακίου προστατεύεται από το θαλάσσιο πάρκο, δυστυχώς, δεν έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα προστασίας για το προστατευόμενο είδος της Caretta caretta.
Εκτός από ένα σχοινί που έχει τοποθετηθεί κατά μήκος της παραλίας και απαγορεύει στους επισκέπτες να προχωρήσουν προς το χώρο της φωλαιοποίησης κανένα άλλο μέτρο προστασίας δεν υφίσταται. Αντιθέτως με λύπη παρατηρούμε να περιδιαβαίνουν άλογα μέσα στο χώρο των αμμοθινών πολύ κοντά σε φωλιές των χελωνών. Επίσης μετά του Μπέλεση υπάρχουν δυο θέσεις με σετ από ομπρέλες και ξαπλώστρες που έχουν στηθεί, όχι όπως προβλέπει η νομοθεσία κοντά στην παραλία, στην βρεγμένη άμμο, αλλά μέσα στο χώρο των αμμοθινών.
Είναι ειρωνεία να υπάρχει τοποθετημένη πινακίδα πάνω στην άμμο που απαγορεύει στους επισκέπτες να προχωρήσουν και ακριβώς από πίσω να είναι οι ομπρέλες με τα καθίσματα. Το Θαλάσσιο Πάρκο και η Κτηματική υπηρεσία θα πρέπει να δώσουν απαντήσεις πώς επέτρεψαν να γίνει αυτή η παραβίαση μέσα στην περιοχή προστασίας, ειδικά εφέτος, που λόγω της διάβρωσης οι χελώνες προχωρούν όλο και πιο ψηλά για να βρουν παχιά άμμο και να γεννήσουν».
Το θαλάσσιο πάρκο
Η κα Ι. Αρβανιτάκη αναφέρθηκε στο έργο του θαλάσσιου πάρκου στην περιοχή του Λαγανά:
«Το έργο του Θαλασσίου Πάρκου Ζακύνθου είναι δυστυχώς ελλιπές. Όπως προανέφερα κάθε χρόνο γίνονται σοβαρές παραβιάσεις και στο χώρο των αμμοθινών Καλαμακίου και στο Μαραθωνήσι. Επίσης εδώ και αρκετά χρόνια δεν έχουμε ακούσει για κάποιο σχέδιο διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών όπως οι αμμοθίνες.
Αντιθέτως όπως τόνισε πρόσφατα και ο εκπρόσωπος της περιβαλλοντικής οργάνωσης MEDASSET τα τελευταία τρία χρόνια δεν έχει επιβληθεί ούτε μία διοικητική κύρωση για περιβαλλοντικές παραβιάσεις του ν. 1650/1986 στη Ζάκυνθο, πράγμα για το οποίο φέρει μεγάλες ευθύνες και η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων που με αυτό τον τρόπο ενθαρρύνει όσους θέλουν να παραβιάσουν το περιβάλλον στο μέλλον».
Η τουριστική ανάπτυξη
Η κα Ι. Αρβανιτάκη τοποθετήθηκε στον –Ε- αναφορικά με το κατά πόσο η τουριστική ανάπτυξη του Λαγανά έχει επηρεάσει την ωοτοκία της χελώνας:
«Φυσικά η μεγάλη τουριστική ανάπτυξη στο χώρο του Λαγανά σε συνδυασμό με την αδυναμία του Θαλασσίου Πάρκου να ελέγξει την κατάσταση έχει επηρεάσει την ωοτοκία της θαλάσσιας χελώνας. Μια βόλτα είναι αρκετή να κάνει κάποιος στον κόλπο του Λαγανά για να καταλάβει την όχληση που προκαλείται στο προστατευόμενο είδος.
Το αποτέλεσμα θα κάνει χρόνια να φανεί, γιατί όπως ξέρουμε, χρειάζονται πολλά χρόνια μέχρι τα εκκολαπτόμενα χελωνάκια να ενηλικιωθούν και να επιστρέψουν στον ίδιο χώρο για να γεννήσουν. Δυστυχώς, ακόμη οι κάτοικοι της Ζακύνθου δεν έχουν αντιληφθεί ότι η ύπαρξη και σωστή λειτουργία του Θαλασσίου Πάρκου Ζακύνθου δεν εξασφαλίζει μόνο την προστασία της Caretta caretta αλλά και την προστασία του τουρισμού στο νησί, αφού η χελώνα αποτελεί πόλο έλξης των τουριστών και παράλληλα οι περιορισμοί στη δόμηση προστατεύουν το φυσικό του κάλλος.
Επιπλέον, πρόσφατες ανακοινώσεις της MEDASSET αναφέρουν ότι η χελώνα Caretta caretta θα είναι η σωτηρία μας από το ψάρι λαγοκέφαλο που πέρασε από τη διώρυγα του Σουέζ στη Μεσόγειο και απειλεί με την τοξικότητά του, αλλά αποτελεί εξαιρετικό έδεσμα για τη χελώνα».
ΟΛΓΑ ΓΚΟΥΣΚΟΥ