Το έργο του ποιητή Ανδρέα Κάλβου μέσα από την ανάλυση ενός κλασσικού φιλολόγου που μελετά, αναλύει και ερμηνεύει την διαμόρφωση του νεοελληνικού λόγου, υπό το πρίσμα των επιρροών της αρχαίας ελληνικής γλώσσα και των γλωσσών όμορων λαών και εθνών, βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης που ακολούθησε την διάλεξη του Μιχάηλ Πασχάλη, ομ. καθηγητή του πανεπιστημίου Κρήτης, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου με τίτλο “Ο αινιγματικός ποιητή Ανδρέας Κάλβος”.
Πρόκειται για το δεύτερο βιβλίο που έγραψε ο γνωστός πανεπιστημιακός για τον ποιητή των “Ωδών” και η ομιλία του στο αναγνωστήριο της Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Ζακύνθου επικεντρώθηκε στις επιρροές τις ιταλικής γλώσσας στην ποίηση του Ανδρέα Κάλβου, επιρροές που κατά κύριο λόγο οφείλονται στο γεγονός ότι η παρεχόμενη παιδεία την εποχή του 18ου αιώνα για τα Ιόνια νησιά, ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την ιταλική γλώσσα.
Το περιεχόμενο του βιβλίου του Μιχαήλ Πασχάλη βασίζεται στην κατανόηση του ιστορικού πλαισίου της εποχής που έζησε ο ποιητής μέσα από την οποία αναδεικνύονται οι πτυχές των επιρροών που διαμόρφωσαν τα πρώτα εκείνα βήματα της νεοελληνικής ποίησης στα Ιόνια νησιά.
Ο Ανδρέας Κάλβος, κατά τον ομιλητή, όπως άλλωστε και οι άλλοι δύο σπουδαίοι Ζακύνθιοι ποιητές, ο Ούγος Φώσκολος και ο Διονύσιος Σολωμός, έφυγαν σε νεαρή ηλικία από τη Ζάκυνθο και στην Ιταλία που βρέθηκαν, διδάχτηκαν, εκπαιδεύτηκαν και γαλουχήθηκαν, γνωρίζοντας την αρχαία ελληνική παιδεία μέσα από μεταφρασμένα κείμενα Ιταλών συγγραφέων και λογίων.
Έχοντας και οι τρεις βαθιά μέσα τους ανεπτυγμένη την ελληνική συνείδηση, υπηρέτησαν, ο καθένας με τον τρόπο του, την ιδέα μιας απελευθερωμένης πατρίδας και ενός ελεύθερου ελληνικού κράτους, σε μια εποχή κατά την οποία η Ζάκυνθος και τα Ιόνια νησιά, ήταν για πολλούς αιώνες υπό την διοίκηση ιταλικών κρατών και από το 1797 έως το 1864 υπό την διοίκηση κατά σειρά των Γάλλων, των Ρώσων και των ‘Αγγλων.
Ο Μιχαήλ Πασχάλης, βαθύς γνώστης της ιταλικής γλώσσας και λογοτεχνίας εντρυφεί σε ορισμένα δύσκολα και δυσερμήνευτα σημεία του καλβικού έργου για να επισημάνει την ύπαρξη λέξεων και στίχων που δεν βρίσκουν την απόλυτη αντιστοιχία τους στο νεοελληνικό λόγο, παρά μόνο μέσα από μεταφρασμένες ιταλικές αναφορές, κατά τρόπο μάλιστα που δεν αποδίδουν, κατά τον συγγραφέα, και το αυθεντικό νόημα αυτών των αναφορών.
Η αποτίμηση αυτών των επιρροών που εντοπίζεται και στο έργο του Διον. Σολωμού, παρότι ο τελευταίος, σε αντίθεση με τον Κάλβο διαμόρφωσε το λόγο του μέσα από την σπουδή της δημοτικής και όχι της αρχαιοελληνικής γλώσσας, αποκαλύπτει την ιστορική συνέχεια που ακολούθησε η διαδρομή της ελληνικής γραμματείας από τις πόλεις – κράτη της παλιάς Ελλάδας στην αρχαία Ρώμη, από εκεί στην αναγεννησιακή Ιταλία για να επιστρέψει στη σύγχρονη Ελλάδα μέσα από τη γλώσσα ποιητών, όπως ο Ανδρέας Κάλβος.
Για την σύγχρονη Ελλάδα τόσο ο Σολωμός όσο και ο Κάλβος θεωρούνται εκφραστές της εθνικής σχολής της νεοελληνικής ποίησης αλλά κανείς δεν πρέπει να αγνοεί το γεγονός ότι ανατράφηκαν με ιταλική παιδεία σε μια εποχή που μόνο αυτή την παιδεία μπορούσαν να αποκτήσουν και ότι τα πρώτα τους έργα ήταν γραμμένα στην ιταλική γλώσσα, γεγονός που πολλοί στην Ελλάδα δεν γνωρίζουν και άλλοι, παρότι το γνωρίζουν, ηθελημένα ίσως το… αγνοούν.
Η ομιλία του Μιχάηλ Πασχάλη όπως άλλωστε και το βιβλίο του με τίτλο “Ο αινιγματικός ποιητής Ανδρέας Κάλβος” βασίστηκε σε καθαρά επιστημονική κριτήρια και υπ’ αυτή την έννοια έχουν την αξία τους, ιδιαίτερα όταν γίνεται σε ένα χώρο με αναβαθμισμένο επιστημονικό κύρος από την διαδρομή σημαντικών εκπροσώπων της επιστήμης και των γραμμάτων, όπως είναι η Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη της Ζακύνθου.
Στην χαιρετιστήρια ομιλία του ο Πρόεδρος του Ε.Σ. της Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Συνετός, αφού ευχαρίστησε τον ομιλητή και το κοινό για την παρουσία τους, αναφέρθηκε στη μακρά ιστορία της Βιβλιοθήκης και στη σχέση της με την Φωσκολιανή Βιβλιοθήκη της Πόλης που λειτουργούσε από το 1885 έως το 1935 και αποτέλεσε μέρος της σημερινής Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης μετά από ειδικό νόμο του 1935.
Ο κ. Φ. Συνετός ανακοίνωσε επίσης ότι η Ελλάδα θα κληθεί από τις ιταλικές αρχές να συνεορτάσει μαζί τους μια διπλή επέτειο που αφορά την συμπλήρωση 200 χρόνων από το θάνατο και 250 χρόνων από τη γέννηση του Νικολάου Ούγου Φώσκολου, τα έτη 2027 και 2028 αντίστοιχα.
Οι συνεννοήσεις, είπε ο κ. Συνετός, περιλαμβάνουν πολλές εκδηλώσεις, μια εκ των οποίων θα είναι και η μεταφορά μιας μεγάλης έκθεσης ενθυμημάτων, κειμηλίων και χειρογράφων του ποιητή από τα πιο διάσημα Μουσεία της Ιταλίας, στη Ζάκυνθο με την παρουσία εκπροσώπων της ιταλικής πολιτείας.
Μετά το πέρας της εκδήλωσης ακολούθησε πλούσιος διάλογος του ομιλητή με το κοινό πάνω σε λεπτομέρειες του έργο του Ανδρέα Κάλβου.
Α.Ξ.