Την Πρωτομαγιά του 1941 “Του Μαγιού δεν ροδοφάνηκε η μέρα … Ούτε όλοι οι δρόμοι ήταν γεμάτοι χαρά” στη Ζάκυνθο, όπως αναφέρουν οι γνωστοί Σολωμικοί στίχοι.
Είναι η ημέρα που η Ζάκυνθος «υποδέχτηκε» τον Ιταλικό φασισμό, ο οποίος ήρθε όχι μόνο να την κατακτήσει, αλλά να την προσαρτήσει και να την ενσωματώσει στην Ιταλία. Να την εντάξει στα σχέδια του Μουσολίνι, δηλαδή στη δημιουργία μιας φασιστικής αυτοκρατορικής ενότητας στη Μεσόγειο, οργανωμένης γύρω από τη «μεγάλη Ιταλία».
H ιστορία της πολεμικής σύγκρουσης της χώρας μας με τις δυνάμεις του Άξονα και της κατοχής της είναι πολύ γνωστή. Ο Ελληνο – ιταλικός πόλεμος Οκτωβρίου – Νοεμβρίου 1940, η απώθηση της εαρινής ιταλικής επίθεσης, η γερμανική επίθεση την άνοιξη του 1941, η συνθηκολόγηση του Τσολάκογλου, η παράδοση της χώρας στις τρεις δυνάμεις του Άξονα, τους Ιταλούς, τους Γερμανούς και τους Βουλγάρους. Η χώρα μοιράστηκε στους τρεις κυρίαρχους, με τους Ιταλούς να παίρνουν το 60% του εθνικού εδάφους και βέβαια τα Επτάνησα συμπεριελήφθησαν στην αποκλειστική ζώνη κατοχής τους.
Η κατάληψη της Ελλάδας από τους Ιταλούς, μάλλον η παραλαβή της από τους Γερμανούς, ήταν αργή, μόλις στις 25 Ιουνίου παρέλαβαν από τους Γερμανούς την Αθήνα. Αντιθέτως η μεραρχία Acqui κινήθηκε και κατέλαβε τα Επτάνησα πολύ γρήγορα!
Στις 28 Απριλίου κατελήφθη η Κέρκυρα, στις 30 Απριλίου κατελήφθη η Κεφαλονιά από δύναμη αλεξιπτωτιστών, ενώ ένα τάγμα μελανοχιτώνων στάλθηκε άρον – άρον να καταλάβει τη Λευκάδα την επόμενη ημέρα. Τη σπουδή τους επέβαλλε ο φόβος μήπως φτάσουν πρώτοι οι σύμμαχοι Γερμανοί. Αυτό το επεδίωκαν οι Ελληνικές διοικήσεις των νησιών [στη Κέρκυρα κυρίως, αλλά και στη Ζάκυνθο], οι οποίες είχαν έλθει σε επαφή με τους Γερμανούς, εκφράζοντας προτίμηση στον κατακτητή τους.
Υποστηρίζεται ότι επιλέχθηκε 1 Μαΐου για την κατάληψη της Ζακύνθου, ώστε να συμπέσει με την ημερομηνία κατάληψης του νησιού από τους Βενετούς τη 1 Μαΐου 1485. Η σύμπτωση οφείλεται στα παιχνίδια της ιστορίας, παρόλο που η Ιταλική προπαγάνδα είχε ανασύρει από τα βάθη της ιστορίας το Βενετσιάνικο παρελθόν των νησιών και εμφάνιζε την κατάκτηση τους σαν απελευθέρωση από τη Ελληνική κυριαρχία!
Ο ΜARIO ΖANNINOVICH: Ο ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ. ΕΝΑΣ ΑΝΕΠΙΘΥΜΙΤΟΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ
Στις 11.00 το πρωί, ένα υδροπλάνο προσθαλασσώνεται στο: «μπαστούνι του Αγίου» μεταφέροντας τον ταγματάρχη Mario Zanninovich (Mάριο Τζανίνοβιτς) και το επιτελείο του:
«.. ένα μεγάλο γκρί υδροπλάνο, π’ έχει έναν άσπρο σταυρό στην ουρά του, οπού αφού πέταξε χαμηλά-χαμηλά πάνω από την Πόλη, με άνεση νοικοκύρη, κάθεται πάνω στα ήρεμα ζακυνθινά νερά, λίγο έξω από το Μπαστούνι τ’ Αγίου»1.
Έρχεται να παραλάβει το νησί «εν ονόματι του Βασιλέως – Αυτοκράτορος Βίκτωρος Εμμανουήλ Γ΄» και να υποσχεθεί με την προκήρυξη που κυκλοφόρησε την ίδια ημέρα ότι: «η ειρήνη επανήλθε δια πάντοτε εις τας Ιονίους νήσους και με αυτήν θα επανέλθουν η εργασία και η ευτυχία».
Η υποδοχή είναι ισχνή! Στη Ζάκυνθο κυκλοφορούν φήμες για βιαιοπραγίες και λεηλασίες από τους επερχόμενους κατακτητές. Στην αποβάθρα τους περιμένει ο ιδιώτης Αντώνιος Παράσχης, ο οποίος έκτοτε θα τους παρέχει τις υπηρεσίες του, καθόλου αφιλοκερδώς και ο Διοικητής Χωροφυλακής Παναγ. Κουμάνταρος.
Μετέβησαν στο παλάτσο του Καίσαρα Ρώμα της «Πλατείας Ρούγας», που στέγαζε έως τα 1953 τη Νομαρχία. Εκεί τους περίμεναν οι αρχές του νησιού ο Κεφαλλονίτης νομάρχης Πέτρος Μεταξάς και ο δήμαρχος Αναστ. Μερκάτης, έχοντας υψώσει την Ελληνική και τη Γερμανική σημαία!
Όπου θα υπογράφει το σχετικό πρωτόκολλο παράδοσης του νησιού, για να ακολουθήσει η υποστολή των δυο σημαιών και η έπαρση της Ιταλικής.
Σίγουρα τη ψυχρή υποδοχή οι Ιταλοί δεν την ξέχασαν. Ο Δήμαρχος και ο Νομάρχης δεν θα μακροημερεύσουν στις θέσεις τους, θα αντικατασταθούν σε λίγους μήνες. Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας θα έρθει από το Αργοστόλι με καΐκια (!), ένας λόχος μελανοχιτώνων, η προπομπή των στρατιωτικών μονάδων κατοχής του νησιού.
Σύντομα θα αποβιβαστούν με οπλιταγωγά μονάδες πεζικού, στοιχεία πυροβολικού δύναμης 1 συντάγματος με 15 βαρέα πυροβόλα, 1 λόχος καραμπινιέρων και μια μικρή μονάδα οικονομικής αστυνομίας (Guardia di Finanza).
ΟΙ “ΕΛΕΥΘΕΡΩΤΕΣ”
Η κατάληψη της Κεφαλονιάς και κατά κάποιο τρόπο της Ζακύνθου έγινε από το επίλεκτο, νεοσύστατο σώμα αλεξιπτωτιστών.
Τρείς ήταν οι λόγοι που οδήγησαν στους Ιταλούς αυτή την απόφαση:
α. Μη γνωρίζοντας τις προθέσεις των συμμάχων τους, αλλά νικητών Γερμανών, για την τύχη της κατεχόμενης χώρας μας, θέλησαν να σπεύσουν καταλάβουν πρώτοι τα Επτάνησα, δημιουργώντας τετελεσμένα. Η συμφωνία για το διαμελισμό της χώρας σε ζώνες επιρροής δεν είναι ακόμα ολοκληρωθεί. Οι Ιταλικές βλέψεις για την επέκταση του «ζωτικού χώρου» στο Ιόνιο προϋπήρχαν του φασιστικού καθεστώτος του Μουσολίνι.
β. Παρά τους εξοπλισμούς και την πολύμηνη εμπλοκή της Ιταλίας σε πολεμικές επιχειρήσεις στην Αδριατική, δεν υπήρχαν διαθέσιμα πλοία για τη μεταφορά των στρατιωτικών μονάδων! Η μετάβαση στη Ζάκυνθο από την Κεφαλονιά έγινε με επιταγμένα καΐκια!
γ. Βρέθηκε η ευκαιρία να δοκιμαστεί για πρώτη φορά το επίλεκτο σώμα των αλεξιπτωτιστών. Κατά το εξάμηνο των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ελληνοαλβανικό μέτωπο, το πολυδάπανο αυτό σώμα δεν έλαβε μέρος! Η διαταγή για την κατάληψη της Κεφαλονιάς (Η Κέρκυρα καταλήφθηκε από δυνάμεις της μεραρχίας AQUI) βρήκε τους αλεξιπτωτιστές στα μπαρ της Τσιβιταβέκια, εκεί όπου στρατοπέδευαν! Ήρθε λοιπόν η ώρα να αποδείξουν τις πολεμικές αρετές τους σε δύο νησιά, ανοχύρωτα, παντελώς άοπλα, σε μια χώρα που είχε ήδη συνθηκολογήσει!
Αλλά ποιοί ήταν αυτοί οι «ένδοξοι απελευθερωτές», που ήρθαν για να επαναφέρουν τα Επτάνησα «εκεί που ανήκουν» και να εξασφαλίσουν την «ευτυχία» (τη φασιστική ευτυχία …) στους κατοίκους τους;
Στα αρχεία του Ιταλικού Υπουργείου Στρατιωτικών εντοπίστηκε αναφορά της επιχείρησης κατάληψης των νησιών μας από τους αλεξιπτωτιστές. Η πρόσβαση σε αυτά εξασφαλίστηκε με τη διαμεσολάβηση της ιστοσελίδας brigatafolgore.net, του Ιταλού αλεξιπτωτιστή υπολοχαγού στο σύνταγμα Folgore, Alessandro Generotti.
Η αναφορά χρησιμοποιεί τη συνήθη μιλιταριστική γλώσσα, του βερμπαλισμού και της υπερβολής! Δεν είναι μακριά από τη πραγματικότητα να υποστηριχθεί ότι είναι απότοκος του λόγου και της κομπορρημοσύνης της εποχής του φασισμού, όταν χρησιμοποιούνται εκφράσεις όπως: «Η Πατρίδα καλεί, οι Αλεξιπτωτιστές απαντούν παρόντες», «παραμένει σύμβολο θάρρους, κοινής οργάνωσης και απόλυτης στρατιωτικής ανδρείας», «σήμερα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της αριστείας του Folgore»!
Η παρακάτω αναφορά της επιχείρησης μεταφέρεται από τις Ιταλικές πηγές:
ΤΟ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟ ΣΩΜΑ ΤΩΝ ΑΛΕΞΙΠΤΩΤΙΣΤΩΝ ΠΑΙΡΝΕΙ ΤΟ “ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ”!
Η Πατρίδα καλεί, οι αλεξιπτωτιστές απαντούν παρόντες. Με αυτά τα άγραφα λόγια, αλλά χαραγμένα στην καρδιά κάθε αλεξιπτωτιστή, μια από τις πιο εξαιρετικές – και πολύ συχνά ξεχασμένες- επιχειρήσεις στην ιταλική στρατιωτική ιστορία πήρε σάρκα και οστά: η πρώτη πολεμική πτώση των Ιταλών αλεξιπτωτιστών στις 30 Απριλίου 1941, στο ελληνικό νησί της Κεφαλονιάς. Μια τολμηρή επιχείρηση που θα οδηγούσε στην κατάληψη της Κεφαλονιάς, της Ζακύνθου και της Ιθάκης μέσα σε λίγες ώρες, ενισχύοντας την ιταλική παρουσία στο Ιόνιο Πέλαγος και ανοίγοντας μια νέα εποχή για τη νεοσύστατη ειδικότητα. Ένα γεγονός που ο χρόνος μερικές φορές αγνόησε ή μείωσε, αλλά που για όσους διατηρούν τη μνήμη του παραμένει σύμβολο θάρρους, κοινής οργάνωσης και απόλυτης στρατιωτικής ανδρείας, σε μια πρωτοποριακή εποχή για την ειδικότητα των Αλεξιπτωτιστών.
ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ Η ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΝΑΓΚΗ ΔΡΑΣΗΣ
Στις 10 Ιουνίου 1940, η Ιταλία εισήλθε επίσημα, ξεκινώντας τη συμμετοχή της, στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Από την αρχή, οι ιταλικές δυνάμεις αγωνίστηκαν σε διάφορα μέτωπα: στην Ανατολική και Βόρεια Αφρική και στις Άλπεις εναντίον της Γαλλίας.
Στις 29 Απριλίου 1941, υπογράφηκε η ανακωχή με την Ελλάδα, αλλά η γεωπολιτική κατάσταση απαιτούσε ταχεία επέμβαση για να αποτραπεί η πλήρης πτώση του ελέγχου της περιοχής σε γερμανικά χέρια. Την προηγούμενη ημέρα, πέντε υδροπλάνα Cant Z.506 υπό τη διοίκηση του Συνταγματάρχη Γκράντε είχαν μεταφέρει μια ιταλική μονάδα στην Κέρκυρα, όπου είχε παραδοθεί ένα ελληνικό σύνταγμα. Λίγο αργότερα, το 1ο Τάγμα του 17ου Συντάγματος Πεζικού της Μεραρχίας «Acqui» αποβιβάστηκε στο νησί, εδραιώνοντας την κατοχή.
Ωστόσο, ένα ανοιχτό ερώτημα παρέμενε: η Κεφαλονιά. Εκείνη την εποχή, σύμφωνα με τη διεθνή πρακτική, τα εδάφη ανήκαν σε όποιον τα κατείχε στρατιωτικά. Επομένως, ήταν ζωτικής σημασίας να κινηθούν γρήγορα για να διασφαλιστεί η ιταλική παρουσία στο στρατηγικά κρίσιμο νησί. Η επιλογή έπεσε σε μία από τις νεότερες αλλά πιο πολλά υποσχόμενες ειδικότητες του Βασιλικού Στρατού: τους αλεξιπτωτιστές. Το ιταλικό κράτος είχε επενδύσει πολλά στην εκπαίδευση αυτών των επίλεκτων στρατευμάτων και τώρα είχε έρθει η ώρα να τους δοκιμάσει σε ένα πραγματικό θέατρο πολέμου.
Τα Βαλκάνια αποτελούν έναν κρίσιμο στρατηγικό κόμβο: ο έλεγχος αυτής της περιοχής σημαίνει κυριαρχία στην πρόσβαση στη Διώρυγα της Κορίνθου, επηρεασμό των θαλάσσιων οδών προς την ανατολική Μεσόγειο και προστασία της νότιας πλευράς του Άξονα. Από αυτή την οπτική γωνία, η Κεφαλονιά αποκτά πρωταρχική σημασία: Η κατάκτησή της, εκτός από την εγγύηση μιας ευνοϊκής τακτικής θέσης, θα είχε καταδείξει την ετοιμότητα και την αποτελεσματικότητα των νεοσύστατων ιταλικών αεροπορικών δυνάμεων, σε αυτήν που θα ήταν η πρώτη κοινή επιχείρηση στην εθνική στρατιωτική ιστορία, με τη συμμετοχή της Πολεμικής Αεροπορίας, του Ναυτικού και του Στρατού Ξηράς.»
Η ΕΠΙΒΙΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ
Σύμφωνα με τα πρακτικά που τηρούνται στα αρχεία του Γενικού Επιτελείου, η επιχείρηση σχεδιάστηκε σε λίγες μόνο ημέρες, μεταξύ 25 και 27 Απριλίου. Το βράδυ της 28ης Απριλίου, ενώ οι αλεξιπτωτιστές βρίσκονταν σε άδεια στα μπαρ της Τσιβιταβέκια, μια επείγουσα διαταγή τους κάλεσε να επιστρέψουν στους στρατώνες.
Ο ταγματάρχης Μάριο Ζαννίνοβιτς, διοικητής του 2ου τάγματος, κλήθηκε επειγόντως στους στρατώνες Πιάβε, όπου τον περίμενε ο στρατηγός Φρατίνι: το τάγμα προοριζόταν για την πρώτη αεροπορική ρίψη, εν καιρώ πολέμου, στην ιταλική ιστορία. «Μόλις έφτασαν [οι αλεξιπτωτιστές] στο αεροδρόμιο Galatina τρία Savoia-Marchetti SM-82 τους περίμεναν. Κατά την επιβίβαση, ο ταγματάρχης Ζανίνοβιτς έλαβε μια σημαία του Βασιλείου της Ιταλίας, την οποία του εμπιστεύτηκε, ο πιλότος και αλεξιπτωτιστής, συνταγματάρχης Μποντουάν. Αυτή η σημαία θα υψωνόταν πάνω από την επαρχία του Αργοστολίου μετά την κατάκτηση του νησιού».
Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ MARIO ZANNINOVICH
Ο πρώτος στρατιωτικός διοικητής και για λίγες ημέρες κυρίαρχος του νησιού μας, ο ταγματάρχης Mario Zanninovich, καταγόταν από μεγάλη παλιά οικογένεια της Δαλματίας. Υπήρξε ένας αξιωματικός καριέρας στην υπηρεσία του ιταλικού φασισμού. Έγινε διοικητής του 2ου τάγματος αλεξιπτωτιστών, και έμεινε γνωστός για το θάρρος και τον ρόλο του στο τάγμα κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Μετά το Ιόνιο επέστρεψε στην Ιταλία για να μεταφερθεί στο μέτωπο της Αφρικής. Στις 4 Απριλίου 1942 ο Zanninocich βρίσκεται στο Ελ Αλαμέιν με τους αλεξιπτωτιστές του, όπου περικυκλώθηκαν από Αγγλική δύναμη. Όπως μαρτυρεί ο λοχίας Φραντσέσκο Μαρτίνο: «Καθώς οι Άγγλοι πλησίασαν, αποφάσισαν να σπάσουν τα όπλα τους με πέτρες και να παραδοθούν».
Συνελήφθη από τους Βρετανούς και κλείστηκε σε στρατόπεδο αιχμαλώτων στην Αίγυπτο. Μετά τον πόλεμο σταδιοδρόμησε στον ιταλικό στρατό, έγινε ο πρώτος διοικητής του 1ου Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών, προήχθη σε συνταγματάρχη το 1962, ενώ αργότερα θα προαχθεί σε στρατηγό των αλεξιπτωτιστών.
30 Απριλίου 1941, 12:30 μ. μ.: Η ιστορία ξεκινάει
«Τρία SM-82 απογειώνονται από τη Γαλατίνα συνοδευόμενα από βομβαρδιστικά Cant Z1007 και μαχητικά Macchi MC202. Στο αεροσκάφος, 72 αλεξιπτωτιστές είναι έτοιμοι να γίνουν θρύλοι. Μετά από μια ώρα πτήσης, φτάνουν στη ζώνη ρίψης «Κραμέτα», κοντά στο Αργοστόλι. Ο βρυχηθμός των αεροπλάνων πνίγει τη σιωπή του νησιού. Όταν ανάβει το πράσινο φανάρι, οι αξιωματικοί πηδούν πρώτοι. Ο ουρανός γεμίζει με λευκούς θόλους. Οι Ιταλοί αλεξιπτωτιστές προσγειώνονται. Κάποιοι ανάμεσα σε ελαιόδεντρα και ξερολιθιές, σχηματίζοντας γρήγορα διμοιρίες και παίρνοντας θέσεις στους λόφους.
Οι Έλληνες χωροφύλακες, αιφνιδιασμένοι από την άφιξη των Ιταλών, παραδόθηκαν αμέσως χωρίς αντίσταση. Όταν έφτασαν στην πόλη, οι αλεξιπτωτιστές είδαν λευκές σημαίες να κυματίζουν σε ένδειξη παράδοσης. Στη συνέχεια, προχώρησαν στην εκκαθάριση της αστικής περιοχής, ελέγχοντας σπίτι προς σπίτι, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή σε κτίρια με κλειστές πόρτες ή παντζούρια. Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, επέταξαν ένα λεωφορείο για να διευκολύνουν τις μετακινήσεις εντός της πόλης».
Οι Ιταλοί αλεξιπτωτιστές στάθηκαν τυχεροί, δεν συνέβη αυτό συνάντησαν οι Γερμανοί συνάδελφοί τους στη Κρήτη, μετά από λίγες ημέρες. Οι συνθήκες στη Κεφαλονιά ήταν διαφορετικές και δεν επέτρεπαν μια αντίστοιχη «υποδοχή»! Υποδοχή, που εξανάγκασε το γερμανικό επιτελείο να μη χρησιμοποιήσει ξανά το σώμα των αλεξιπτωτιστών σε όλη τη διάρκεια του πολέμου.
«Γύρω στις 2:30 μ.μ., πέντε υδροπλάνα Cant Z506 προσγειώθηκαν μπροστά στο λιμάνι, μεταφέροντας προσωπικό από το Βασιλικό Ναυτικό, τη Βασιλική Πολεμική Αεροπορία και τους Μελανοχίτωνες. Αυτές ήταν οι δυνάμεις που ολοκλήρωσαν την κατοχή. Μεταξύ αυτών ήταν αξιωματικοί από το Σώμα Στρατού του Μπάρι και ο πρόξενος Τζιοβάνι Μπατίστα Κανιόνι, επιφορτισμένος με την επισημοποίηση της παράδοσης της πόλης. Εν τω μεταξύ, οι αλεξιπτωτιστές κατευθύνθηκαν προς την επαρχία Αργοστολίου, όπου ενώθηκαν με τις ιταλικές μονάδες που είχαν αποβιβαστεί από τη θάλασσα. Με τις μονάδες παραταγμένες στην πλατεία δίπλα στην Νομαρχία, υψώθηκε το Ιταλικό Τρίχρωμο Έμβλημα, το οποίο παραδόθηκε από τον συνταγματάρχη Μποντουάν στον ταγματάρχη Μάριο Ζανίνοβιτς κατά την επιβίβαση στη Γαλατίνα».
Μια αποστολή πολέμου, αλλά και ανθρωπιάς
Οι Ιταλοί αλεξιπτωτιστές, αφού εδραίωσαν τις θέσεις τους, κατέλαβαν γρήγορα τα στρατηγικά σημεία του νησιού: το λιμάνι, τα νοσοκομεία, το σταθμό παραγωγής ενέργειας, τον τηλεγραφικό σταθμό και τις φυλακές. Σύντομα όμως συνειδητοποίησαν μια δραματική πραγματικότητα: ο άμαχος πληθυσμός ήταν εξαντλημένος, στερημένος από απαραίτητα τρόφιμα και φάρμακα.
Με εντολή Ιταλών αξιωματικών, πραγματοποιήθηκαν ανθρωπιστικές ρίψεις από αέρος, ρίψεις αλευριού, ρυζιού και ιατρικών εφοδίων, που προορίζονταν αποκλειστικά για την υποστήριξη του τοπικού πληθυσμού. Ένας ιερέας στάλθηκε επίσης για να τελέσει τη Θεία Λειτουργία και να προσφέρει πνευματική παρηγοριά στην τοπική χριστιανική κοινότητα.
Την επόμενη μέρα, ομάδες Ιταλών στρατιωτών κινήθηκαν δια θαλάσσης προς τα νησιά Ζάκυνθος και Ιθάκη , ολοκληρώνοντας έτσι τον έλεγχο ολόκληρου του Ιονίου αρχιπελάγους…… Η επιχείρηση στην Κεφαλονιά απέδειξε την ταχύτητα, την ακρίβεια και την ευελιξία των αλεξιπτωτιστών. Σε λιγότερο από τρεις ημέρες, ένα τάγμα τέθηκε σε συναγερμό, εξοπλίστηκε, μεταφέρθηκε και έπεσε με επιτυχία σε εχθρικό έδαφος. Ένα πρωτοποριακό κατόρθωμα που έθεσε πρότυπα και σήμερα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της αριστείας του Folgore στην αερομεταφερόμενη κοινότητα».
Στα αρχεία του Υπουργείου Στρατιωτικών της Ιταλίας, στη διεύθυνση «Μεραρχία Acqui», σελίδα 111, γίνεται λόγος για κατάληψη, χωρίς αντίσταση και χωρίς όρους, από τον Zanninovich, ο οποίος στη συνέχεια: «εισήγαγε τους τραυματίες της επιχείρησης στο νοσοκομείο της Κεφαλονιάς και στη συνέχεια, επιτάσσοντας ψαρόβαρκες, σχημάτισε 3 ομάδες, μία για τον έλεγχο της Κεφαλονιάς, μία για τον έλεγχο της Ιθάκης και μία για την κατάληψη της Ζακύνθου».
Την ίδια ημέρα με την άφιξη στη Ζάκυνθο των στρατιωτικών δυνάμεων από την Κεφαλονιά, οι Ιταλοί καταλαμβάνουν και εγκαθίστανται στα δημόσια κτίρια, το δημοτικό θέατρο γίνεται στρατώνας, τα γραφεία του πολιτιστικού συλλόγου «Λομβάρδος» εγκαθίσταται ο ασύρματος. Επιτάσσεται ένα πλήθος σπιτιών για τη στέγαση των αξιωματικών και των υπηρεσιών.
Στις 2 Μαΐου επιζητείται συνάντηση με το Μητροπολίτη, τη μόνη αρχή που φαίνεται να μην αμφισβητείται, ο οποίος είχε καταφύγει στη μονή Αγ. Ιωάννη Προδόμου στο Καταστάρι, έως ότου ξεκαθαρίσει η κατάσταση και φανερωθούν οι προθέσεις των κατακτητών. Οι οποίοι δίνουν διαβεβαιώσεις για σεβασμό των ηθών και των εθίμων, προστασία του λαού, τήρηση της τάξεως. Καμιά ανθρωπιστική ενέργεια δεν εκδηλώθηκε, όπως αυτές που αναφέρονται ότι έλαβαν, αν έλαβαν, χώρα στην Κεφαλονιά. Υποψιάζομαι ότι ούτε και εκείπραγματοποιήθηκαν «ανθρωπιστικές ρίψεις από αέρος, με ρίψεις αλευριού, ρυζιού και ιατρικών εφοδίων», αλλά ότι έτσι βαπτίστηκαν οι αναγκαίες ρίψεις ανεφοδιασμού των στρατευμάτων κατοχής!
Αντιθέτως στη Ζάκυνθο κωφεύουν στις εκκλήσεις των αρχών για επισιτιστική βοήθεια προς το ζακυνθινό λαό, που δοκιμάζεται από πρωτοφανή πείνα. Κατάσχονται όλα τα αποθηκευμένα τρόφιμα, που η απρονοησία των αρχών δεν επέτρεψε να μοιραστούν στο λαό που λιμοκτονούσε, ως «ανήκουσιν εις τον στρατόν, είναι πολεμική λεία».
Η φασιστική προπαγάνδα βιάζεται να αποκαλύψειτις προθέσεις της!
Στο κύριο άρθρο η εφημερίδα «Gazzeta Del Popolo Delle Isole Ionie» στις 2 Μαΐου αναφέρει: «Εισέρχεστε λαοί των Ιονίων νήσων εις την μεγάλην κοινωνία της αυτοκρατορίας της Ρώμης, η σημαία λευκό, κόκκινο, πράσινο, όπου οι στρατιώται του νικηφόρου Βασιλέως σας έφεραν είναι ένα μεγάλο δώρο, υπερασπιστείτε το. Γίνετε άξιοι! Για εσάς ανοίγεται μια νέα εποχή ειρήνης και δικαιοσύνης.»
Στις 5 Μαΐου ο ταγματάρχης Μ. Τζαννίνοβιτς αντικαταστάθηκε στη στρατιωτική διοίκηση του νησιού από τον αντ/χη των Μελανοχιτώνων Ιγνάτιο Μπατάλια, τύπο: «Κοντό, θεατρικό, με μονύαλο, με φαιή περισκελίδα και μαύρο πουκάμισο, στολισμένο με 2-3 σειρές παρασήμων! Φυσικά … ανύπαρκτων μαχών …..και ηρωισμών..» Θα αναχωρήσει για να γνωρίσει και τη ζωή του αιχμαλώτου πολέμου στην Αίγυπτο!
Ο ιταλός δεκανέας των αλεξιπτωτιστών Αugusto Βacchetti, που συμμετείχε στις εκδηλώσεις, έχει αποθανατίσει με τη φωτογραφική μηχανή του, τις προπαγανδιστικές κινήσεις των πρώτων ημερών στη Ζάκυνθο. Πρόσφατα αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο από τον Santino Gallorini. Έτσι έχουμε μια πολύτιμη αποτύπωση των πρώτων ημερών της κατοχής.
Τα στοιχεία αντλήθηκαν από:
– Τα αρχεία του Ιταλικού Υπουργείου Στρατιωτικών
– Την ιταλική ιστοσελίδα brigatafolgore.net
Και από τα βιβλία:
1. Διον. Στραβόλεμου: «Η ΖΑΚΥΝΘΟΣ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ»
2. Ντίνος Κονόμος: «Η ΕΠΤΑΝΗΣΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΙΤΑΛΙΚΗΝ ΚΑΤΟΧΗΝ»
3. Νιόνιος Μελίτας: « Μικρές ιστορίες από τη κατεχόμενη Ζάκυνθο»
4. ΙΩΑΝΝΗ Ν. ΜΑΡΓΑΡΗ: «Η ΕΠΟΠΟΙΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ 1941-1944»
Η πρόσβαση στα ιταλικά αρχεία δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τη βοήθεια του φίλου και συμμαθητή Γιάννη Κυπριώτη, τον οποίο ευχαριστώ θερμά!
Διονύσιος Παν. Πομόνης
email: [email protected]