Η διαχείριση των απορριμμάτων είναι εδώ και χρόνια ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της Ζακύνθου. Παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει κατά καιρούς, το νησί εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρές προκλήσεις που αφορούν τόσο το παρελθόν όσο και το μέλλον της διαχείρισης των σκουπιδιών.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο Σκοπός, ένας χώρος που για δεκαετίες δέχθηκε χιλιάδες τόνους απορριμμάτων, αφήνοντας πίσω του σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Από την άλλη πλευρά βρίσκεται ο Λίβας, όπου δημιουργήθηκε ο ΧΥΤΥ. Ωστόσο, η λειτουργία του χώρου εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό και ανησυχία στην τοπική κοινωνία. Πολλοί πολίτες και φορείς εκφράζουν τον φόβο ότι, εάν δεν προχωρήσουν έγκαιρα οι απαραίτητες υποδομές επεξεργασίας, ο ΧΥΤΥ κινδυνεύει τα επόμενα χρόνια να λειτουργεί ουσιαστικά ως ένας νέος ΧΥΤΑ, επαναλαμβάνοντας λάθη του παρελθόντος.
Ο Λίβας σήμερα
Η κα Ιωάννα Αρβανιτάκη, Πρόεδρος του συλλόγου «Καθαρά Νερά στη Ζάκυνθο», μίλησε στον –Ε- σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στο Λίβα:
«Δεν έχουμε καμία επίσημη πληροφορία για κάποια πρόοδο των εργασιών σχετικά με την κατασκευή του νέου εργοστασίου στο Λίβα. Αντιθέτως καθημερινά γινόμαστε μάρτυρες της μεταφοράς απορριμμάτων κάθε μορφής που υπάρχουν στο νησί στο κύτταρο του Λίβα. Δεν γίνεται καμία διαλογή, δεν γίνεται ανακύκλωση, όλα ανεξαιρέτως θάβονται εκεί».
ΧΥΤΥ ή ΧΥΤΑ;
Η κα Ι. Αρβανιτάκη δήλωσε στον –Ε- αναφορικά με τις αναφορές που γίνονται ότι ο Λίβας θα καταλήξει ως τον δεύτερο ΧΥΤΑ της Ζακύνθου:
«Σύμφωνα με τις παραπάνω διαπιστώσεις ο Λίβας έχει ήδη καταλήξει ο δεύτερος ΧΥΤΑ του νησιού εγκυμονώντας ολέθριους κινδύνους για το περιβάλλον, τον υδροφόρο ορίζοντα, τη ζωή και την υγεία όλων των πολιτών της Ζακύνθου και όχι μόνο των κατοίκων του Κατασταρίου και των άλλων γειτονικών ορεινών περιοχών που πλήττονται περισσότερο. Επίσης, αργά ή γρήγορα, ο Δήμος θα έρθει αντιμέτωπος με την επιβολή νέων προστίμων και κυρώσεων που θα επιβληθούν εφόσον δεν τηρούνται οι περιβαλλοντικές προϋποθέσεις στο Λίβα.
Δυστυχώς οι πολίτες δεν έχουν συνειδητοποιήσει αυτούς τους κινδύνους και θεωρούν πως όταν τα σκουπίδια απομακρύνονται από την πόρτα τους απαλλάσσονται και από τους κινδύνους που αυτά εγκυμονούν. Η ζακυνθινή κοινωνία βρίσκεται σε λήθαργο που έχει προέλθει από τον νεοπλουτισμό που ο τουρισμός έχει επιφέρει στο νησί.
Οι αρχές του τόπου δεν δείχνουν την απαιτούμενη ευαισθησία, ολιγωρούν και δίνουν εδώ και χρόνια ψεύτικες υποσχέσεις. Όσο συνεχίζεται αυτή η κατάσταση ο Λίβας μετατρέπεται σε βόμβα που δεν θα αργήσει να εκραγεί».
Η αποκατάσταση του ΧΥΤΑ
Η κα Ι. Αρβανιτάκη αναφέρθηκε στις ανακοινώσεις για έναρξη εργασιών για την αποκατάσταση του ΧΥΤΑ στο Σκοπό:
«Σύμφωνα με διαδικτυακές πληροφορίες η επίσημη διακήρυξη του δημόσιου διαγωνισμού για το έργο «Αποκατάσταση του υφιστάμενου και ανενεργού ΧΥΤΑ Σκοπού Ζακύνθου και ενίσχυση/επέκταση των μέτρων αντιστήριξης» δημοσιεύθηκε την 1η Ιανουαρίου 2026. Ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 2026.
Μέχρι τις 16 Μαρτίου 2026 είχε ήδη αναδειχθεί ανάδοχος η εταιρεία «ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Α.Ε». Η επίσημη σύμβαση για την εκτέλεση του έργου υπογράφηκε στις 21 Μαρτίου 2026 από τον Γενικό Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, κ. Μανώλη Γραφάκο. Το χρονοδιάγραμμα που αναφέρεται δημοσίως είναι περίπου 9 μήνες εργασιών, ενώ άλλες πληροφορίες μιλούν για ολοκλήρωση στις αρχές του 2027.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος ανέλαβε να τρέξει τον διαγωνισμό, ενώ την επίβλεψη των εργασιών έχει αναλάβει ο ΦΟΔΣΑ Ιονίων Νήσων μέσω σχετικής προγραμματικής σύμβασης. Η αποκατάσταση κρίθηκε επείγουσα, καθώς ο συγκεκριμένος χώρος αποτελούσε την αιτία για την επιβολή ευρωπαϊκών κυρώσεων στην Ελλάδα από το 2014. Μέχρι τις αρχές του 2026, το συσσωρευμένο πρόστιμο από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής
Ένωσης είχε ήδη ξεπεράσει τα 6,5 εκατομμύρια ευρώ. Η επίσπευση του έργου συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια άρσης των προστίμων που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα από την ΕΕ για τον ΧΥΤΑ. Το έργο έχει ξεκινήσει και ο συνολικός του προϋπολογισμός είναι περίπου 8,2 εκατ. ευρώ.
Ευχόμαστε το έργο να ολοκληρωθεί μέχρι τις αρχές του 2027 όπως αναφέρεται στο επίσημο χρονοδιάγραμμα αλλά πολύ αμφιβάλλουμε γι’ αυτό. Η μέχρι σήμερα συνεργασία του ΦΟΣΔΑ με την συγκεκριμένη εταιρεία, που είχε αναλάβει αρχικά την ενδιάμεση λύση διαχείρισης απορριμμάτων στο Λίβα και την κατασκευή του υποτιθέμενου νέου εργοστασίου στη συνέχεια, είναι εντελώς αποτυχημένη.
Γεννώνται πολλά ερωτήματα για τα κριτήρια που οδήγησαν στην ανάθεση της αποκατάστασης του ΧΥΤΑ του Σκοπού στη ΜΕΣΟΓΕΙΟ. Προφανώς όπως αναφέρεται στην απόφαση ανάθεσης έγινε κατακύρωση στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, όμως πώς τηρήθηκε το κριτήριο που αφορά στη βέλτιστη σχέση ποιότητας –τιμής, όταν στην εν λόγω εταιρεία έχουν επιβληθεί επανειλημμένα πρόστιμα για τη μη τήρηση των όρων διαχείρισης των απορριμμάτων στο Λίβα;»
Τα περιβαλλοντικά προβλήματα
Η κα Ι. Αρβανιτάκη απάντησε στον –Ε- σχετικά με το αν το έργο της αποκατάσταση του ΧΥΤΑ θα διορθώσει τα μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα όλων αυτών των ετών:
«Σύμφωνα με τη μελέτη αποκατάστασης, προβλέπεται να γίνουν έργα επαναδιαμόρφωσης του χώρου βασισμένα στο ανάγλυφο των συσσωρευμένων απορριμμάτων τα οποία δεν πρόκειται να μεταφερθούν διότι έχει ολοκληρωθεί η αποσύνθεσή τους. Συγκεκριμένα θα γίνουν έργα αντιστήριξης όπως νέο τοιχίο αντιστήριξης για τη σταθεροποίηση του εδάφους.
Επίσης προβλέπεται η τοποθέτηση ειδικών μονωτικών στρώσεων που αποτρέπουν την έκλυση οσμών, τη διαρροή στραγγισμάτων και την περαιτέρω ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα. Η τελική στρώση προβλέπεται να είναι χώμα που θα προσφέρει το έδαφος για ανάπτυξη δέντρων.
Όμως ακόμη κι αν τηρηθούν όλα αυτά απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση του χώρου με τακτικούς ελέγχους για τυχόν διαρροές στραγγιδίων και αερίων που προϋποθέτουν συνέπεια, ευαισθησία και μηχανισμούς κρατικού ελέγχου. Δυστυχώς για τα ελληνικά δεδομένα, για τον συγκεκριμένο φορέα επιτήρησης του έργου και τον αντίστοιχο ανάδοχο δεν υπάρχουν τα εχέγγυα για την τήρηση αυτών των προϋποθέσεων».
ΟΛΓΑ ΓΚΟΥΣΚΟΥ