Πρωτοβουλία- τομή που φιλοδοξεί να αναβαθμίσει ριζικά την τοπική κτηνοτροφία και τυροκομία βρίσκεται σε εξέλιξη στη Ζάκυνθο, με αιχμή την ανάπτυξη και εφαρμογή ενός καινοτόμου συστήματος εκτροφής προβάτων και την παραγωγή νέων, ποιοτικών τυροκομικών προϊόντων βασισμένων στην τοπική παράδοση.
Στην καρδιά αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η φυλή Ζακύνθου, που αποτελεί έναν πολύτιμο ντόπιο γενετικό πόρο με σημαντική παραγωγική δυναμική σε γάλα και κρέας, και ταυτόχρονα έναν θεματοφύλακα της αγροδιατροφικής ταυτότητας του νησιού.
Τα παραπάνω επισημαίνει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η διευθύντρια Ερευνών του Ινστιτούτου Κτηνιατρικών Ερευνών, Λουκία Αικατερινιάδου, επικεφαλής των εργαστηρίου Μοριακής Βιολογίας, Μοριακής Μικροβιολογίας και επιστημονική υπεύθυνη του έργου «Εφαρμογή Καινοτόμου Συστήματος Εκτροφής Προβάτων και Παραγωγής Τυροκομικών Προϊόντων στη Ζάκυνθο, Καινοτόμες Φάρμες».
Μιλώντας για το πρόβατο φυλής Ζακύνθου, που εκτρέφεται κυρίως στο νησί, σημειώνει ότι αυτό παρουσιάζει υψηλές αποδόσεις σε γάλα και κρέας και προσαρμοστικότητα στις συνθήκες της περιοχής ενώ προσθέτει ότι από το γάλα της ίδιας φυλής παράγεται επαγγελματικά στα δύο τυροκομεία του νησιού και ερασιτεχνικά σε οικοτεχνία ή σε επίπεδο εκτροφής ως τοπικό προϊόν, το «λαδοτύρι Ζακύνθου» με σημαντικές οργανοληπτικές επιδόσεις.
ΤΟ ΈΡΓΟ ΚΑΙ Η ΦΙΛΟΔΟΞΙΑ ΤΟΥ
Η προβατοτροφία, όπως και συνολικά ο κτηνοτροφικός τομέας, παραμένει ευάλωτη – στις ασθένειες, στο αυξανόμενο κόστος, στη συρρίκνωση του ανθρώπινου δυναμικού και στην υποβάθμιση των βοσκοτόπων, τονίζει χαρακτηριστικά και στο πλαίσιο αυτό δηλώνει εμφατικά ότι «το έργο φιλοδοξεί να αντιστρέψει αυτή την πορεία, εισάγοντας μια νέα φιλοσοφία εκτροφής: επιστημονική τεκμηρίωση, γενετική διαχείριση, υγιεινή πρακτική, τοπική εξειδίκευση και τυροκομική καινοτομία».
Το έργο, που ξεκίνησε να «τρέχει» τον Μάϊο του 2023 και εκπνέει τον Σεπτέμβριο του 2025, υλοποιείται στο πλαίσιο του Μέτρου 16 «Συνεργασία» του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), αποτελεί πιλότο για την αναγέννηση της προβατοτροφίας στα Ιόνια Νησιά και πραγματοποιείται με τη συμμετοχή των ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ / Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών, Αγροδιατροφική Σύμπραξη Περιφέρειας Ιονίων Νήσων – Ιόνια Γη, Αγροτικό Σταφιδικό – Οινοποιητικό Συνεταιρισμό Ζακύνθου, Εταιρεία Διεθνικής Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης – TRANSCOOP (A.M.K.E.) και έξι ντόπιους κτηνοτρόφους. Χρηματοδοτείται από την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων στο πλαίσιο του προγράμματος του ΥΠΑΑΤ «Υλοποίηση του επιχειρησιακού σχεδίου (project) των Επιχειρησιακών Ομάδων της ΕΣΚ για την παραγωγικότητα και βιωσιμότητα της γεωργίας».
Την επιστημονική ομάδα του έργου πλαισιώνουν ο αναπληρωτής επιστημονικός υπεύθυνος, Ηλίας Μπουζαλάς, η υπεύθυνη μοριακών αναλύσεων, Ευρυδίκη Μπουκουβάλα, οι υπεύθυνοι για την παραγωγή καινοτόμων τυροκομικών προϊόντων από το Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ Γεώργιος Σαμούρης και Ευδόξιος Ψωμάς και ο καθηγητής του τμήματος Γεωπονίας του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας (ΔΙΠΑΕ), Αριστοτέλης Λυμπερόπουλος.
ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ
Η ερευνητική ομάδα του έργου, σύμφωνα με την κ. Αικατερινιάδου, πραγματοποίησε εκτενείς αναλύσεις σε πρόβατα από Ζάκυνθο, Κεφαλονιά και Ιθάκη. Ο στόχος ήταν η εισαγωγή ενός πιλοτικού διαχειριστικού συστήματος εκτροφής, που εστιάζει στην υγεία του ζωικού κεφαλαίου, την αναπαραγωγική στρατηγική και την γενετική ανθεκτικότητα στις βασικές ζωονόσους.
Όπως τονίζει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, στο πλαίσιο των ερευνών, επιλέχθηκαν 13 εκτροφές προβάτων με τοπικές φυλές από την Κεφαλλονιά, την Ιθάκη και τη Ζάκυνθο και μελετήθηκε η γενετική ανθεκτικότητα στη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια (scrapie) και η παρουσία της προϊούσας πνευμονίας (maedi-visna), μιας ιογενούς ασθένειας που υποβαθμίζει σταδιακά την παραγωγικότητα.
Εισήχθηκε πιλοτικά ένα σύστημα διαχείρισης κτηνοτροφικών μονάδων με στόχους την αύξηση του ποσοστού ζώων με γενετική ανθεκτικότητα στην τρομώδη νόσο και τη μείωση της επικράτησης της προϊούσας πνευμονίας, μέσω στοχευμένης αναπαραγωγής και βελτίωσης πρακτικών εκτροφής».
ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ
Σε ότι αφορά στη φυλή Ζακύνθου, «τα πρόβατα της φυλής, σε ποσοστό 57,8% παρουσίασαν πλήρη ή μερική ανθεκτικότητα στην τρομώδη νόσο και το ποσοστό των ζώων με θετικά αντισώματα στην προϊούσα, ήταν περίπου 28,9%, αρκετά χαμηλότερο από άλλες περιοχές όπου φτάνει έως και το 80%«, σημειώνει η ίδια.
Βέβαια, το έργο δεν περιορίστηκε στην εκτροφή, αλλά έβαλε στο επίκεντρο και τα παραδοσιακά τυριά της Ζακύνθου – το περίφημο Λαδοτύρι Ζακύνθου και την Πρέντζα – προχωρώντας στην τεχνική τεκμηρίωσή τους και στην παραγωγή νέων εκδοχών, βασισμένων στην τοπική πρώτη ύλη και με προσθήκες όπως η σταφίδα Ζακύνθου.
Το Λαδοτύρι Ζακύνθου είναι ένα ιδιαίτερο, σκληρό, πικάντικο τυρί, χωρίς φλούδα, που ωριμάζει σε ελαιόλαδο τοπικής παραγωγής μέσα σε πήλινα σκεύη, για διάστημα έως και ενός έτους. Το νέο προϊόν που παρασκευάστηκε στο πλαίσιο του έργου εμπλουτίστηκε με σταφίδα Ζακύνθου, προσφέροντας μια μοναδική ισορροπία γεύσης ανάμεσα στο πικάντικο τυρί και τη γλυκύτητα του αποξηραμένου καρπού.
Η Πρέντζα, ένα φρέσκο, αλοιφώδες, πιπεράτο τυρί, που μοιάζει με γαλοτύρι, ιδανικό για χωριάτικη σαλάτα ή για άλειμμα σε ψωμί με λάδι. Στο έργο παρασκευάστηκε και νέα εκδοχή με σταφίδα, αναδεικνύοντας την τοπική αγροδιατροφική ταυτότητα και εμπλουτίζοντας το καλάθι προϊόντων του νησιού με δημιουργικές γαστρονομικές προτάσεις.
ΠΗΓΗ ΑΠΕ – ΜΠΕ