Του Φίλιππου Συνετού*
Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές οι Ελληνες πολίτες είναι δι-καιολογημένα ανήσυχοι από τις τελευταίες πολιτικές και οικονομικές εξελί-ξεις. Το φάσμα της χρεωκοπίας και της εξόδου από την ευρωζώνη δεν είναι πια ένα μακρινό ενδεχόμενο που το κραδαίνουν οι δανειστές στον ελληνικό λαό για να τον εκφοβίσουν και να τον κάνουν να υποταχθεί. Είναι μια ορατή πραγματικότητα απέναντι στην οποία κανείς δεν έχει το δικαίωμα να σιωπά ή να υπεκφεύγει, πολύ δε περισσότερο να την αντιμετωπίζει με όρους πολιτι-κού κόστους ή οφέλους.
Αυτή την ώρα έχουμε όλοι την υποχρέωση να μιλήσουμε “με λόγου γνώση” και με μοναδικό κριτήριο το όφελος της χώρας και του λαού. Παρά το γεγονός ότι όλοι ελπίζουμε πως μέχρι το βράδυ της Τρίτης θα πρυτανεύσει η λογική και θα βρεθεί η μέση λύση που ελάχιστα απέχει πλέον από τις θέσεις των δύο πλευρών, εμείς πρέπει να θέσουμε “το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων” και να προβληματιστούμε με τους αναγνώστες μας για ορισμένα ζητή-ματα που ίσως σε πολλούς από μας, να διαφεύγουν.
Η προσφυγή της ελληνικής κυβέρνησης σε δημοψήφισμα με αρνητική εκ μέρους της πρόθεση, αποτελεί ομολογία πως η τετράμηνη διαπραγμάτευση απέτυχε.
Αν και υποψιαζόμαστε πως αποτελεί το ύστατο μέσο πίεσης προς τους δανειστές και τις κυβερνήσεις που τους υποστηρίζουν, εν τούτοις οφείλουμε να παραδεχθούμε πως μπήκαμε στη “ζώνη του λυκόφωτος” όσον αφορά την μεθοδολογία και την πρακτική των διαπραγματεύσεων, εξέλιξη που δεν εγ-γυάται πλέον την ευτυχή κατάληξη τους.
Παρά τις εμφανώς προκλητικές δηλώσεις ορισμένων κύκλων της Ευρώπης, η σταδιακή μετεξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε αυτό που σήμερα υπάρχει και μας προκαλεί δέος, έγινε με τη σύμφωνη γνώμη της χώρας μας, μέσω των νόμιμων και δημοκρατικά εκλεγμένων ελληνικών και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Ως εκ τούτου δεν επιτρέπεται να υψώνουμε τείχη απέναντι σε κάτι που το συνδιαμορφώσαμε, έστω κι αν εκ των υστέρων διαφωνούμε.
Η Ελλάδα μπήκε στα επαχθή μνημόνια με συμφωνίες που υπέγραψαν νόμιμα εκλεγμένες ελληνικές κυβερνήσεις εξ’ ονόματος του ελληνικού λαού και τις συνυπέγραψαν οι κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών χωρών, πάλι εξ’ ονόματος των λαών τους.
Ως εκ τούτου οι αναληφθείσες δεσμεύσεις δεν καταργούνται ή δεν αλλάζουν παρά μόνο με καλή προαίρεση, πειστικό διάλογο, υπομονή και επιμονή, όλων των εμπλεκομένων μερών.
Εμείς θα περιμέναμε από την ελληνική κυβέρνηση, από της αναλήψεως των καθηκόντων της, ορισμένα πολύ απλά πράγματα:
1. Την οργάνωση και ύπαρξη μιας πολύ καλής ομάδας διαπραγματευτών από τεχνοκράτες οικονομολόγους που θα εγνώριζαν καλά τον τρόπο λειτουργίας των ευρωπαϊκών οργάνων, υπό την καθοδήγηση του έμπειρου περί τα οικονομικά, αντιπροέδρου της κυβέρνησης Γιάννη Δραγασάκη, ο οποίος για όσους δεν γνωρίζουν υπήρξε πολύ καλός υπουργός οικονομίας την περίοδο 1989 – 1990. Αυτή η ομάδα θα αξιοποιούσε πολύ καλύτερα το ένα από τα δύο σημαντικά κεφάλαια της διαπραγμάτευσης που λέγεται χρόνος.
2. Την ολοκλήρωση με συνοπτικές διαδικασίες από το Φεβρουάριο του εν ισχύ προγράμματος με τους επαχθείς όρους που περιείχε μόνο και μόνο για να συνεχιστεί η ρευστότητα στην οικονομία, μέσω της οποίας θα μπορούσε η κυβέρνηση να κάνει ορισμένες διορθωτικές παρεμβάσεις που είχε υποσχεθεί προεκλογικά στον ελληνικό λαό και αμέσως μετά να βάλει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το δεύτερο σημαντικό κεφάλαιο της διαπραγμάτευσης που είναι η απομείωση του χρέους για το οποίο υπάρχει σαφής ρήτρα στο κείμενο της συμφωνίας που έχει υπογραφεί.
Η απομείωση του ελληνικού χρέους είναι ένα ζήτημα που η Ευρώπη το έχει συνδυάσει μόνο με μια σειρά λογικών μεταρρυθμίσεων που θα επέτρεπαν στην οικονομία να γίνει ανταγωνιστική, ώστε αυτή να παράγει μόνο πλεονάσματα και η προσφυγή σε δανεισμό να γίνεται μόνο για πρόσκαιρες ανάγκες και μέσω του μηχανισμού των αγορών που στις μέρες μας προσφέρει άλλωστε χρήμα, σχεδόν άτοκο.
Το βάρος των μεταρρυθμίσεων δεν θα μπορούσε να πληρώσει ουδείς άλλος παρά οι έχοντες και κατέχοντες της χώρας και σε μια μακροπρόθεσμη προοπτική αυτός θα ήταν ο μοναδικός δρόμος θυσιών που θα απέμεναν να γίνουν, ώστε η χώρα να βγεί από το μνημόνιο, όπως συνέβη με την Πορτογαλία, την Ιρλανδία και τώρα με την Κύπρο.
Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η συσσώρευση του χρέους των 400 δις ευ-ρώ έγινε από δημοκρατικά εκλεγμένες ελληνικές κυβερνήσεις, πάλι εξ’ ονόματος του ελληνικού λαού, σε εποχές που τεράστια ποσά, πολλών δις ευρώ, εισέρρεαν στη χώρα για επιδοτήσεις και αναπτυξιακά έργα και παρά ταύτα άφρονες πρωθυπουργοί κατέφευγαν στον εξωτερικό δανεισμό επιβαρύνοντας τις επόμενες γενιές με τα σημερινά βάρη.
Οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών κλήθηκαν εκ των πραγμάτων να διαχειριστούν την κρίση χρέους της χώρας με όρους και προϋποθέσεις φοροαφαίμαξης του ελληνικού λαού και με ελάχιστες προσπάθειες εξυγίανσης του κράτους και του ευρύτερου δημόσιου τομέα.
Από το 2010 και μετά η Ελλάδα και ο λαός ζούν υπό συνθήκες πτώχευσης και αυτό θα προϋπόθετε την καθιέρωση σειράς έκτακτων μέτρων, ώστε να τύχουν προστασίας οι άνεργοι και οι αναξιοπαθούντες, να τύχουν μεγαλύτερης συμμετοχής στα βάρη οι έχοντες και κατέχοντες αλλά το σημαντικότερο, να αλλάξει ο τρόπος λειτουργίας του κράτους ώστε να εξοικονομηθούν χρήματα από την σύνδεση της εργασίας με την πραγματική παραγωγή υπηρεσιών που σήμερα δυστυχώς αποτελεί το μεγάλο ζητούμενο της λειτουργίας του δημοσίου τομέα.
Πέντε χρόνια μετά βλέπουμε γύρω μας ότι ο δημόσιος τομέας της οικονομίας, οι ΟΤΑ και πολλοί οργανισμοί λειτουργούν δίχως πραγματική διοίκηση, παράγουν ελάχιστες υπηρεσίες, χάνουν πολλά χρήματα υπό αδιευκρίνιστες έως σκανδαλώδεις συνθήκες και διερωτάται ο κάθε καλόπιστος πολίτης τι εμπόδισε την πολιτική έννομη τάξη να επιφέρει τις απαραίτητες μεταρρυθ-μίσεις στην λειτουργία του δημοσίου τομέα που θα μετέτρεπε το κράτος σε πραγματικό υπηρέτη του δημοσίου συμφέροντος και σε ατμομηχανή της οι-κονομίας.
Αυτές τις ώρες που ζούμε οι διαπιστώσεις και ενδεχομένως η ανέξοδη κριτική δεν αρκεί.
Η κυβέρνηση Τσίπρα έλαβε εντολή να διαχειριστεί την κρίση μέσα στη ζώνη του ευρώ. Δίλλημα Ευρώ ή ΣΥΡΙΖΑ δεν χωρά και αλίμονο σε όποιο το βάλει.
Θα χάσει παταγωδώς.
Ο πρωθυπουργός έχει ήδη μια πλούσια εμπειρία την οποία οφείλει να κεφαλαιοποιήσει, υπηρετώντας μόνο το εθνικό συμφέρον και αγνοώντας το προσωρινό κομματικό όφελος. Ετσι μόνο η ιστορία χαρακτηρίζει ορισμένους ηγέτες ως εθνικούς.
Ο ελληνικός λαός και η διεθνής κοινή γνώμη στο δημοψήφισμα της προσεχούς Κυριακής είναι μοιραίο να ερμηνεύσουν το ΝΑΙ ή το ΟΧΙ στη συμφωνία, σε ΝΑΙ ή ΟΧΙ στο Ευρώ.
Υπερψήφιση του ΟΧΙ θα είναι η διεύρυνση της απόστασης που χωρίζει τη χώρα από τους εταίρους της!
Υπερψήφιση του ΝΑΙ θα είναι η διεύρυνση της απόστασης του ελληνικού λαού από την κυβέρνησή του!
Τίποτα από τα δύο δεν πρέπει να συμβεί.
Οσο είναι ακόμα καιρός ο πρωθυπουργός πρέπει να κάνει το δημοψήφισμα, νίκη της χώρας, νίκη του ευρώ και νίκη της κυβέρνησή του. Αρα πρέπει να λάβει πρωτοβουλίες ώστε να κλείσει η συμφωνία τις επόμενες ώρες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για τα ελληνικά συμφέροντα και να προχωρήσει στη συνέχεια η κυβέρνηση του σε μια μεγάλη μεταρρύθμιση του κράτους, ώστε το τελευταίο να εξυγιανθεί απόλυτα, να περιοριστεί στους τομείς που έχει ανάγκη ο πολίτης και να υπηρετήσει την υγιή οικονομία, περιορίζοντας στο ελάχιστο την γραφειοκρατία, τις σπατάλες, τις μίζες και τα φακελάκια.
Εάν δεν το πράξει αυτό η κυβέρνηση Τσίπρα η χώρα θα μπει σε αχαρτογράφητα νερά. Ο λαός σύντομα θα χάσει την εμπιστοσύνη του, θα προκληθεί πανικός και η πολιτική σύγχιση που θα δημιουργηθεί, ίσως οδηγήσει τη χώρα σε μια ακόμα εκλογική αναμέτρηση τις επόμενες εβδομάδες από την οποία ουδείς μπορεί να προβλέψει το τι θα προκύψει για να κυβερνήσει τη χώρα.
Στο μεταξύ οι σχέσεις με την ευρωζώνη θα καταστούν απρόβλεπτες με οδυνηρές συνέπειες στην οικονομία όπως η απότομη αύξηση της ανεργίας στον ιδιωτικό τομέα και το πάγωμα κάθε επενδυτικής δραστηριότητας με δραματικές συνέπειες για τα δημόσια έσοδα. Δηλαδή ένα φαύλος κύκλος αρνητικών οικονομικών μεταβολών που θα μας πάει κατευθείαν στην υπανάπτυξη!
Με αυτές τις σκέψεις οδηγούμαστε στο συμπέρασμα πως είναι μεγάλο το ρίσκο των πρωτοβουλιών της κυβέρνησης και του πρωθυπουργού. Αυτό το ρίσκο δεν είναι βέβαιο πως επιθυμούν να το σηκώσουν όλοι οι πολίτες. Θα πρέπει να γίνει ξεκάθαρο προς κάθε κατεύθυνση πως για πολλούς λόγους, οικονομικούς, πολιτικούς, γεωστρατηγικούς και εθνικούς, το ευρώ αποτελεί εθνικό νόμισμα και η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού δεν είναι διατεθειμένη να το απαρνηθεί έναντι οποιασδήποτε πρόσκαιρης δυσαρέ-σκειας.
Ως εκ τούτου ο Πρωθυπουγός, η κυβέρνηση, τα κόμματα και ο λαός πρέπει να κινηθούν όλοι, σε μια και μόνο κατεύθυνση πριν να είναι αργά! Την κατεύθυνση της παραμονής στο Ευρώ!
* Δημοσιογράφος – οικονομολόγος