ΕΙΚΟΣΙ (20) χρόνια πριν, την Άνοιξη-Καλοκαίρι τού 2006, στο περιοδικό «Επτανησιακά Φύλλα» (Τόμος ΚΣΤ΄, 1-2), αφιερώσαμε κάποιες σελίδες και στον αξέχαστο Ζακυνθινό μουσικοσυνθέτη Δημήτρη Λάγιο (1949-11.4.1991), φιλοξενώντας σ’ αυτές, ευπρόσδεκτα και ευχάριστα, και το δοκιμιακό κείμενο του επίσης αλησμόνητου φιλόμουσου λογίου και μελετητή Στέλιου Τζερμπίνου (1935-2025), με τίτλο: «Δημήτρης Λάγιος. Η ακολουθία της θύμησης» (ό.π., σσ. 185-196).
Σήμερα, είκοσι κιόλας χρόνια μετά, ξαναθυμίζουμε ευρύτερα τον πρόωρα χαμένο από τη ζωή Ζακυνθινό συνθέτη, δημοσιεύοντας ένα μικρό αφιέρωμά μας, κάποια εκφραστικά αποσπάσματα από το με γνώση, αγάπη και τόνους νοσταλγίας γραμμένο κείμενο του Στέλιου Τζερμπίνου, και παραθέτουμε και τρία στιχουργικά-ποιητικά δημιουργήματα τριών συνεργατών – συνομιλητών τού δραστήριου και φιλοποιητικού δημιουργού, του οποίου δύο γνωστά στιχουργήματα-τραγούδια συμπεριλαμβάνονται στο εδώ αφιέρωμα. Ευχόμενοι σ’ επόμενη επέτειο να χαρούμε την παρουσίαση και ανέκδοτου μουσικού-στιχουργικού υλικού από τα κατάλοιπά του.
ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΖΕΡΜΠΙΝΟΣ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΙΟΣ. Η ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΗΣ ΘΥΜΗΣΗΣ
Τρία πράγματα έρχονται στο νου μου, κάθε φορά που ή ενασχόληση με μουσικά θέματα, με φέρνει κοντά στο Δημήτρη Λάγιο. Πρώτο η σύντομη ζωή του, δεύτερο η ζακυνθινή μουσική του ταυτότητα, και τρίτο το έργο του. […]
Οι περίπου 4 δεκαετίες της ζωής του Δημήτρη Λάγιου μοιράστηκαν, θα ’λεγε κανείς, σε σχεδόν ανάλογες χρονικές ενότητες, στην κάθε μια από τις όποιες αντιστοιχεί ένας θεματικός κύκλος σπουδής και μελέτης της προσωπικότητας και της δράσης του. […]
[………………..]
Η δεκαετία του 1980 είναι ή τελευταία της ζωής του. Είναι όμως και εντυπωσιακά η πιο δημιουργική. “Μουσικό Ασκηταριό”, “Γιορτές Τέχνης και Λόγου” στη Ζάκυνθο, “Κάλβειο Μουσικό Σχολείο” επίσης στη Ζάκυνθο, συναυλίες στην Ελλάδα και την Κύπρο, δισκογραφικές εκδόσεις, συνθετική παραγωγή και παράλληλη ενασχόληση με το ελληνικό έντεχνο ελαφρό τραγούδι σε ποίηση δόκιμων Ελλήνων ποιητών. Ο Σολωμός, ο Κάλβος, ο Ελύτης, ο Καρυωτάκης κ.ά., είναι οι ποιητικοί οδηγητές της έμπνευσής του. Μελοποιεί επίσης και στίχους δικούς του.
[……] Μεγάλος ή όχι ο Δημήτρης Λάγιος έζησε με τη χαρά της δημιουργίας και τη μελαγχολία της προσωρινότητας. “Έχω πρόβλημα με το χρόνο. Ομολογεί. “Ό,τι και να κάνεις στην τέχνη, δεν φτάνει ο χρόνος”. Ο χρόνος πού πράγματι (και πάντα) λειτουργεί ενάντια στο όραμα της δημιουργίας δεν θα του στερήσει ωστόσο το δικαίωμα στην αναγνώριση, αφού τον αξίωσε ν’ αφήσει πίσω του έργο όχι εφήμερο. Το έργο του αυτό ευτύχησε να το δει ν’ αναπαράγεται δισκογραφικά και να υιοθετείται όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και την Κύπρο. Με το μεγάλο αυτό νησί και με τους ανθρώπους του, ό Λάγιος, δημιούργησε έναν ιδιαίτερο συναισθηματικό δεσμό που τον κράτησε πέρα κι απ’ το θάνατο, μοιράζοντας, post mortem, τη στάχτη του σ’ εκείνη και τη Ζάκυνθο.
Όσο τού επέτρεψαν οι ζακυνθινές του καταβολές, που ποτέ δεν αρνήθηκε, στάθηκε παράλληλα, εκφραστής του κλίματος της μεταπολιτευτικής γενιάς Ελλήνων συνθετών, χωρίς ωστόσο να χαθεί στην υστερία της διαμαρτυρίας και της αμφισβήτησης, πού ακολούθησαν στα χρόνια τής μεταπολίτευσης.
Στάθηκε σεβαστικά απέναντι στη μουσική παράδοση του γενέθλιου τόπου ενώ παράλληλα πίστεψε στο διαπλαστικό ρόλο πού οφείλουν να διαδραματίζουν οι συνεχιστές της.
Σαν χαρακτήρας υπήρξε ευαίσθητος και νοήμων, ώστε να μορφώσει εγκεφαλικά τις ευαισθησίες του σε μουσικές δημιουργίες, διατηρώντας παράλληλα τον έμφυτο επτανησιακό λυρισμό του. Και αγάπησε τη Ζάκυνθο και τους Ζακυνθινούς με μιαν ετεροβαρή ίσως αμοιβαιότητα, για την οποία δεν θα μπορούσα να είμαι βέβαιος ότι ο ίδιος φέρει την αποκλειστική ευθύνη.
Στίχοι του Δημήτρη Λάγιου
1
ΣΕ ΥΠΟΓΕΙΟ ΡΕΥΜΑ
Είμαι σε υπόγειο ρεύμα
που βράζει ολοένα
μες στον καπνό
Σε σύννεφο σκισμένο
τα μάτια δένω
δεν είμαι απών
Είμαι σε υπόγειο ρεύμα
εδώ το αίμα
είναι φτηνό
Με τη ζωή μου παίζω
σπασμένο νεύρο
σχοινοβατώ
Σε βαθύ γκρεμό
θέλω κι επιζώ
Με τη φωνή της δύσης
μεθάνε τον καιρό
αισθήσεις-παραισθήσεις
οι πράξεις των νεκρών
2
ΣΤΗΝ ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΜΟΥ
Όλα μου τα λάθη θα διορθώσω
σ’ ένα πένθος θ’ αναγεννηθώ
Όλα θα τελειώσουν και θ’ αρχίσουν
σ’ ένα μαγικά τρελό χορό
Όλα μου τα λάθη θα διορθώσω
με μια πρόβα κάτω από τη γη
Όλα εκεί ψηλά θα χαμηλώσουν
με μια προειδοποιητική κραυγή
Όλα μου τα λάθη θα διορθώσω
σε δωμάτιο μελαγχολικό
Όλα ένα τίποτα θα γίνουν
σ’ έναν κώδικα προσωπικό
Άφησέ με στην οδύσσειά μου
ξένο απ’ της ρουτίνας τα δεσμά
Είμαι έξω από τον έλεγχό μου
μια ζωή χωρίς αντίκρισμα
Τρεις ποιητικές γραφές
για τον Δημήτρη Λάγιο
Α΄
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ
ΚΑΛΟΣ ΟΙΩΝΟΣ
του φίλου που σκορπίστηκε
Καλός οιωνός το κλάμα
το χάραγμα του απείρου βαθιά στα σάρκα σου
έτσι καθώς οι φιγούρες οι ενάλιες
πλάι μας προς Εμμαούς
κι αναλφάβητες
όταν τα πάντα θα επιστρέφουν στη φιλοκαλία του νότου
τα πάμφωνα τα χέρια σου όταν ‒
εγώ θα μισώ τ’ ασβεστωμένα τα σπίτια
τα χαμώγια της χαμένης πατρίδας και μάλιστα όσα τραγουδήθηκαν
την αποψινή των αισθήσεων κατάνυξη
που έχει τη γεύση λες από λιβάνι αγιόκλημα ή λιωμένη ασπιρίνη
Καημένε μου Έλληνα πόσο δεν είσαι ‒
Β΄
ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΣ
ΤΡΙΩΔΙΟΝ
Στον Δημήτρη Λάγιο
Της Ακαθίστου το Σάββατο
το ξύλο ευωδίασε
Άνοιξη
από ένα λάθος μας ανθρώπινο
μέσα στην άπλετη
του νου
ισημερία.
Γ΄
ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΣΕΡΡΑΣ
ΜΙΑ ΣΕΡΕΝΑΔΑ
Μες στου Απρίλη τη σιωπή
όλο φωτιά σε είδα-
στάχτη σβησμένη το κορμί,
με λάμψη την ελπίδα.
Μέσα στο χιόνι του καιρού,
στης μέρας το σκοτάδι,
έγινες φλόγα του νησιού
και μουσικό του χάδι.
Μαζί σου σεργιανίσαμε
με μάντολες και βιόλες
κι αντάμα τραγουδήσαμε
χαρές και πίκρες όλες.
Της Ζάκυνθος οι γειτονιές,
της Κύπρου τ’ ακρογιάλια
σε συνοδεύουν με ωδές,
μ’ ανθούς και μαϊστράλια.
Κι όταν τ’ αγέρι θα φυσά
απ’ του γιαλού τα μέρη,
μια σερενάδα μας γλυκιά
κοντά μας θα σε φέρει.
Μαζί να σεργιανίσουμε
με μάντολες και βιόλες,
σαν στάχτη να σκορπίσουμε
όλες τις πίκρες, όλες.
29-31.5.1991
ΕΙΚΟΣΙ (20) χρόνια πριν, την Άνοιξη-Καλοκαίρι τού 2006, στο περιοδικό «Επτανησιακά Φύλλα» (Τόμος ΚΣΤ΄, 1-2), αφιερώσαμε κάποιες σελίδες και στον αξέχαστο Ζακυνθινό μουσικοσυνθέτη Δημήτρη Λάγιο (1949-11.4.1991), φιλοξενώντας σ’ αυτές, ευπρόσδεκτα και ευχάριστα, και το δοκιμιακό κείμενο του επίσης αλησμόνητου φιλόμουσου λογίου και μελετητή Στέλιου Τζερμπίνου (1935-2025), με τίτλο: «Δημήτρης Λάγιος. Η ακολουθία της θύμησης» (ό.π., σσ. 185-196).
Σήμερα, είκοσι κιόλας χρόνια μετά, ξαναθυμίζουμε ευρύτερα τον πρόωρα χαμένο από τη ζωή Ζακυνθινό συνθέτη, δημοσιεύοντας ένα μικρό αφιέρωμά μας, κάποια εκφραστικά αποσπάσματα από το με γνώση, αγάπη και τόνους νοσταλγίας γραμμένο κείμενο του Στέλιου Τζερμπίνου, και παραθέτουμε και τρία στιχουργικά-ποιητικά δημιουργήματα τριών συνεργατών – συνομιλητών τού δραστήριου και φιλοποιητικού δημιουργού, του οποίου δύο γνωστά στιχουργήματα-τραγούδια συμπεριλαμβάνονται στο εδώ αφιέρωμα. Ευχόμενοι σ’ επόμενη επέτειο να χαρούμε την παρουσίαση και ανέκδοτου μουσικού-στιχουργικού υλικού από τα κατάλοιπά του.
Διονύσης Σέρρας