Η δημογραφική γήρανση και η ανάγκη επανασχεδιασμού των συστημάτων υγείας και κοινωνικής φροντίδας βρίσκονται στο επίκεντρο της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας των Μεγαλύτερων Ηλικιακά Ανθρώπων, που τιμάται την 1η Οκτωβρίου, με θέμα «Η Εποχή της Μακροζωίας: Επανεκτίμηση των Συστημάτων για μεγαλύτερη διάρκεια ζωής».
Στην Ελλάδα, όπου το 23,7% του πληθυσμού είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία επισημαίνει την ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης, της μακροχρόνιας φροντίδας και της γηριατρικής φροντίδας.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, ο αριθμός των ανθρώπων ηλικίας 60 ετών και άνω ανέρχεται σήμερα σε περίπου 1,2 δισεκατομμύρια παγκοσμίως και αναμένεται να φτάσει τα 2,1 δισεκατομμύρια έως το 2050, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πληθυσμού. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες δημογραφικές μεταβολές της εποχής μας.
Την ίδια στιγμή, ο παγκόσμιος πληθυσμός συνεχίζει να γερνά εξαιτίας δύο παράλληλων εξελίξεων: οι άνθρωποι ζουν περισσότερο και οι οικογένειες αποκτούν λιγότερα παιδιά. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι έως τα τέλη της δεκαετίας του 2070 ο αριθμός των ανθρώπων ηλικίας 65 ετών και άνω θα ξεπεράσει για πρώτη φορά τον αριθμό των παιδιών κάτω των 18 ετών. Παράλληλα, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 2030 οι άνθρωποι ηλικίας 80 ετών και άνω αναμένεται να είναι περισσότεροι από τα βρέφη κάτω του ενός έτους.
Η Ευρώπη στην πρώτη γραμμή της δημογραφικής γήρανσης
Η Ευρώπη βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της δημογραφικής μετάβασης. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την 1η Ιανουαρίου 2025, 99 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν ηλικίας 65 ετών και άνω, αντιπροσωπεύοντας το 22% του συνολικού πληθυσμού. Παράλληλα, το 6% του πληθυσμού της ΕΕ ήταν ηλικίας 80 ετών και άνω.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη σε ορισμένες χώρες. Στην Ιταλία, το ποσοστό των 80+ πλησιάζει το 8%, ενώ στη Γερμανία, την Ελλάδα και την Πορτογαλία ανέρχεται περίπου στο 7%.
Ελλάδα: Μια χώρα που γερνά
Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη ανάμεσα στις χώρες με έντονη δημογραφική γήρανση. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, την 1η Ιανουαρίου 2025 ο εκτιμώμενος πληθυσμός της χώρας ανερχόταν σε 10.372.335 κατοίκους. Από αυτούς, το 23,7% ήταν ηλικίας 65 ετών και άνω, δηλαδή σχεδόν ένας στους τέσσερις Έλληνες. Αντίθετα, μόλις το 12,8% ήταν ηλικίας 0-14 ετών.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικός είναι ο δείκτης γήρανσης, ο οποίος έφτασε το 185,4 και όπως αναφέρει η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία, για κάθε 100 παιδιά ηλικίας 0-14 ετών στην Ελλάδα αντιστοιχούν περίπου 185 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.
Η δημογραφική εικόνα συμπληρώνεται από τη χαμηλή γεννητικότητα. Το 2024 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 68.309 γεννήσεις, έναντι 125.873 θανάτων.
Η μακροζωία αλλάζει τα συστήματα υγείας
Η δημογραφική γήρανση δεν αφορά μόνο στους αριθμούς. Αλλάζει τις ανάγκες ολόκληρης της κοινωνίας, αναφέρει η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία.
Σημειώνει ότι τα συστήματα υγείας καλούνται να ανταποκριθούν σε έναν ολοένα μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων που ζουν μέχρι τις δεκαετίες των 80, 90 και 100 ετών. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη ανάγκη για πρόληψη, πρωτοβάθμια φροντίδα, γηριατρική αξιολόγηση, αποκατάσταση, κατ’ οίκον φροντίδα, μακροχρόνια φροντίδα και υπηρεσίες που διατηρούν την αυτονομία και τη λειτουργικότητα των ανθρώπων.
Στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ, ο πληθυσμός ηλικίας 60 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 215 εκατομμύρια το 2021 σε περισσότερα από 300 εκατομμύρια έως το 2050, ενώ ο πληθυσμός των 80+ αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί.
“Η απάντηση, επομένως, δεν μπορεί να είναι απλώς περισσότερα νοσοκομεία και περισσότερες δομές φροντίδας. Χρειάζεται επανασχεδιασμός των συστημάτων με έμφαση στην πρόληψη, στην έγκαιρη παρέμβαση, στην ολοκληρωμένη φροντίδα, στην αποκατάσταση και στη διατήρηση της λειτουργικότητας”, τονίζει η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία .
Η τρίτη ηλικία δεν είναι παρακμή. Είναι μια νέα περίοδος ζωής
Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, χρειάζεται να αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ηλικία, αναφέρουν οι ειδικοί.
“Το να μεγαλώνει κανείς δεν σημαίνει απαραίτητα παρακμή, αδυναμία ή κοινωνική απόσυρση”. Ο ΠΟΥ υπογραμμίζει ότι η επένδυση στην υγιή και ενεργό γήρανση επιτρέπει στους μεγαλύτερους ανθρώπους να συνεχίσουν να συνεισφέρουν ουσιαστικά στην οικογένεια και στην κοινωνία. “Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να δημιουργήσουμε μια κοινωνία που απλώς «φροντίζει» τους ηλικιωμένους. Είναι να δημιουργήσουμε μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας μπορούν να παραμένουν ορατοί, χρήσιμοι, ενεργοί και ισότιμοι”, αναφέρει η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία .
Η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία με αφορμή την 1η Οκτωβρίου υπογραμμίζει ότι η δημογραφική γήρανση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις αλλά και μία από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες της εποχής μας. Με βάση τους κεντρικούς πυλώνες του φετινού εορτασμού, η Ε.Γ.Γ.Ε. εστιάζει στις προκλήσεις και τις αναγκαίες παρεμβάσεις για την ελληνική πραγματικότητα:
Επανασχεδιασμός της Ελληνικής Κοινωνίας με όρους Ισότητας και Αξιοπρέπειας
Μετασχηματισμός των Συστημάτων Υγείας και Κοινωνικής Προστασίας
Δημιουργία Φιλικού και Υποστηρικτικού Περιβάλλοντος και Δια Βίου Μάθηση.
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ