Τις προηγούμενες ημέρες πραγματοποιήθηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο ο απολογισμός της Περιφερειακής Αρχής για το έτος 2025. Κατά την διάρκεια της συνεδρίασης παρουσιάστηκαν τα έργα και οι παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν σε επίπεδο Περιφέρειας μέσα στη χρονιά που πέρασε.
Ο απολογισμός ανέδειξε τόσο τα έργα που ολοκληρώθηκαν όσο και εκείνα που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ο απολογισμός
Η κα Μαρία Δρύ, επικεφαλής της παράταξης «Μένουμε Ιόνιο», δήλωσε στον –Ε- αναφορικά με τον απολογισμό της Περιφερειακής Αρχής:
«Ο απολογισμός της Περιφερειακής Αρχής, όπως παρουσιάστηκε στο τελευταίο Περιφερειακό Συμβούλιο, δυστυχώς επιβεβαίωσε τη γνωστή ρήση των αρχαίων προγόνων μας: «ουκ εν τω πολλώ το ευ». Από τις 447 σελίδες του απολογισμού, μόλις 22 αφορούν ολοκληρωμένα έργα – και αυτά μαζί με τις φωτογραφίες.
Πρόκειται ουσιαστικά για έναν απολογισμό του «φαίνεσθαι» και όχι της ουσίας. Απουσιάζουν τα πραγματικά αποτελέσματα, τα συμπεράσματα και –το κυριότερο– η αυτοκριτική. Δεν υπάρχει καμία αναφορά σε λάθη ή αστοχίες, ώστε να μάθουμε από αυτά και να γίνουμε καλύτεροι. Αντιθέτως, παρουσιάζεται μια εικόνα όπου «όλα έγιναν τέλεια», κάτι που προφανώς δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αναφορά σε έργα που είτε δεν έχουν υλοποιηθεί είτε δεν ανήκουν στις αρμοδιότητες της Περιφέρειας. Αναφέρεται, για παράδειγμα, αναβάθμιση αθλητικών εγκαταστάσεων στο Κονόκαλι και στο Νεοχώρι, έργα που δεν έχουν πραγματοποιηθεί. Παράλληλα, στον απολογισμό περιλαμβάνονται δράσεις όπως η διαχείριση της κρίσης του Γογγάκη, το ΤΕΒΑ και η γέφυρα Χειμωνικού, παρότι πρόκειται για αρμοδιότητες των αρμόδιων Υπουργείων, ενώ όταν ζητούσαμε απαντήσεις, η Περιφερειακή Αρχή δήλωνε αναρμόδια.
Επιπλέον, πολλές σελίδες είναι ουσιαστικά κενές περιεχομένου, γεμάτες αναλύσεις και καταγραφές – όπως μελέτες για βιολογικούς καθαρισμούς ή για την ποιότητα των υδάτων στις παραλίες – χωρίς σαφή σύνδεση με υλοποιημένο έργο. Ο όγκος φαίνεται να χρησιμοποιείται απλώς για να δημιουργηθεί η εντύπωση ενός «μεγάλου» απολογισμού.
Την ίδια στιγμή, και αυτό είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό, δημοσιοποιήθηκε η κατάταξη των 13 Περιφερειών της χώρας ως προς την απορροφητικότητα των έργων ΠΕΠ, που αντιστοιχούν στο 30% των συνολικών πόρων του ΕΣΠΑ. Στην 13η και τελευταία θέση βρίσκονται τα Ιόνια Νησιά, με μόλις 29% συμβάσεις, 64% εντάξεις και 100% προσκλήσεις. Αυτός είναι ο πραγματικός απολογισμός.
Αν η Περιφερειακή Αρχή είχε ουσιαστικό έργο να παρουσιάσει, δεν θα χρειαζόταν 447 σελίδες. Το ίδιο ισχύει και για τις αλλεπάλληλες αναφορές σε συναντήσεις με υπουργούς, ευρωβουλευτές και ακόμη και τον Πρωθυπουργό, συνοδευόμενες από φωτογραφίες, χωρίς όμως να αναφέρονται συγκεκριμένα αποτελέσματα ή απτά οφέλη για την Περιφέρεια.
Τέλος, όσον αφορά την τουριστική προβολή, παρουσιάστηκαν δράσεις χωρίς κανέναν απολογισμό αποτελεσμάτων, χωρίς συμπεράσματα και, κυρίως, χωρίς ένα ξεκάθαρο όραμα για το 2026. Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο έλλειμμα: η απουσία ουσίας, στόχων και προοπτικής».
Χρηματοδοτήσεις κ’ Ζάκυνθος
Η κα Μ. Δρύ αναφέρθηκε στις χρηματοδοτήσεις που διεκδικεί η Περιφέρεια για την Ζάκυνθο:
«Μέχρι και σήμερα δεν μπορούμε να πούμε ότι η Περιφερειακή Αρχή Τρεπεκλή έχει διεκδικήσει με αποτελεσματικό τρόπο χρηματοδοτήσεις, είτε μέσω ΕΣΠΑ είτε γενικότερα, για έργα ουσίας στα νησιά του Ιονίου και ειδικότερα στη Ζάκυνθο. Έργα πνοής, που θα βελτίωναν ουσιαστικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής των κατοίκων, δεν έχουμε δει ούτε να εντάσσονται ούτε –πολύ περισσότερο– να ολοκληρώνονται.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν κρίσιμες υποδομές, όπως ο βιολογικός καθαρισμός, τα έργα ύδρευσης, η οδική ασφάλεια στο επαρχιακό οδικό δίκτυο, αλλά και η πλήρης εγκατάλειψη του πλοίου στο Ναυάγιο, το οποίο παραμένει απροστάτευτο, παρά τους σοβαρούς κινδύνους που εγκυμονεί τόσο για το περιβάλλον όσο και για την εικόνα του νησιού.
Την ίδια στιγμή, δεν «τρέχουν» ούτε έργα πρόληψης πολιτικής προστασίας, που είναι απολύτως αναγκαία για ένα νησί με τα γεωγραφικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά της Ζακύνθου. Απουσιάζουν ουσιαστικά αντιπλημμυρικά έργα, παρεμβάσεις αντισεισμικής θωράκισης σε δημόσια κτήρια και σχολεία, καθώς και έργα αγροτικής οδοποιίας, τα οποία –εκτός από τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα– λειτουργούν και ως κρίσιμες ζώνες πυροπροστασίας σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, κατά την άποψή μας, δεν είναι μόνο οι εντάξεις έργων, αλλά κυρίως η αδυναμία υλοποίησης, ολοκλήρωσης και απορρόφησης των διαθέσιμων πόρων. Η χαμηλή απορροφητικότητα στερεί από τη Ζάκυνθο και τα Ιόνια Νησιά έργα που θα μπορούσαν ήδη να έχουν αλλάξει την καθημερινότητα των πολιτών.
Ενδεικτική της γενικότερης εικόνας είναι και η περίπτωση του κτηρίου του παλιού Νοσοκομείου Ζακύνθου. Εδώ και καιρό ακούμε για γραφειοκρατικές διαδικασίες, για την ολοκλήρωση της καταγραφής των επιμέρους κτηρίων του συγκροτήματος και για ζητήματα όπως τα πιστοποιητικά ενεργειακής αναβάθμισης.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει κάποια ουσιαστική εξέλιξη ή συγκεκριμένη ενέργεια που να οδηγεί σε αξιοποίηση του χώρου, με αποτέλεσμα ένα σημαντικό δημόσιο ακίνητο να παραμένει ανενεργό.
Παράλληλα, απουσιάζει ένας ολοκληρωμένος στρατηγικός σχεδιασμός με σαφείς προτεραιότητες, ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα και συνεχή διεκδίκηση πόρων. Χωρίς σχέδιο και χωρίς πίεση προς τα αρμόδια Υπουργεία, οι χρηματοδοτήσεις χάνονται ή μένουν ανεκμετάλλευτες, με αποτέλεσμα οι τοπικές κοινωνίες να μένουν εκτεθειμένες και πίσω σε κρίσιμους τομείς.
Το πολιτικό συμπέρασμα είναι σαφές: χωρίς όραμα, σχέδιο και αποφασιστικότητα, καμία Περιφερειακή Αρχή δεν μπορεί να δώσει λύσεις στα χρόνια προβλήματα των νησιών μας. Η Ζάκυνθος και τα Ιόνια Νησιά χρειάζονται πράξεις και έργα ουσίας – όχι διαχείριση της στασιμότητας».
Η επίλυση των προβλημάτων
Η κα Μ. Δρύ δήλωσε στον –Ε- αναφορικά με την ιεραρχία επίλυσης προβλημάτων:
«Κατά την άποψή μας, τα προβλήματα που θα έπρεπε να επιλύσει κατά προτεραιότητα η Περιφερειακή Αρχή είναι γνωστά εδώ και χρόνια. Το ζήτημα δεν είναι η έλλειψη διάγνωσης, αλλά η απουσία πολιτικής βούλησης, οράματος και αποτελεσματικής υλοποίησης. Τα νησιά μας, και ειδικότερα η Ζάκυνθος, είναι διαχρονικά εγκαταλελειμμένα σε κρίσιμους τομείς και αυτό πλέον αποτυπώνεται ξεκάθαρα στην καθημερινότητα των κατοίκων αλλά και στην εμπειρία των επισκεπτών.
Πρώτη και αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα πρέπει να είναι οι βασικές υποδομές: ύδρευση, αποχέτευση και σύγχρονα δίκτυα βιολογικού καθαρισμού. Ακολουθούν η οδική ασφάλεια στο επαρχιακό δίκτυο, τα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και η αντισεισμική θωράκιση δημόσιων κτηρίων και σχολείων. Αυτά δεν είναι «πολυτέλειες», αλλά στοιχειώδεις υποχρεώσεις μιας Περιφερειακής Αρχής που θέλει να μιλά για ανάπτυξη.
Παράλληλα, απαιτείται άμεση ενίσχυση των έργων πολιτικής προστασίας και πρόληψης, καθώς και της αγροτικής οδοποιίας, η οποία δεν στηρίζει μόνο τον πρωτογενή τομέα, αλλά λειτουργεί και ως κρίσιμη υποδομή πυροπροστασίας. Η κλιματική κρίση δεν επιτρέπει άλλες καθυστερήσεις ή ημίμετρα.
Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι ο σχεδιασμός των έργων δεν μπορεί να γίνεται με καθαρά πληθυσμιακά κριτήρια. Τα Ιόνια νησιά, και ιδιαίτερα η Ζάκυνθος, φιλοξενούν κάθε χρόνο πολλαπλάσιο αριθμό επισκεπτών σε σχέση με τον μόνιμο πληθυσμό τους. Οι υποδομές οφείλουν να είναι προσαρμοσμένες στην πραγματική επισκεψιμότητα και στις αυξημένες ανάγκες που αυτή δημιουργεί, τόσο για την ποιότητα ζωής των κατοίκων όσο και για την ασφάλεια και την εμπειρία των επισκεπτών.
Χρειάζεται, επιτέλους, ένα ξεκάθαρο όραμα και έργα με ουσία, όχι αποσπασματικές παρεμβάσεις και διαχειριστικές λογικές. Αν δεν επενδύσουμε τώρα σε σύγχρονες και ανθεκτικές υποδομές, τα νησιά μας θα συνεχίσουν να πληρώνουν το κόστος της χρόνιας εγκατάλειψης».
Η κατανομή χρηματοδοτήσεων κ’ έργων
Η κα Μ. Δρύ απάντησε στον –Ε- σχετικά με την κατανομή χρηματοδοτήσεων και έργων στα Ιόνια νησιά:
«Δεν θεωρούμε ότι η κατανομή των χρηματοδοτήσεων και των έργων στα νησιά του Ιονίου είναι ισάξια ή δίκαιη. Υπάρχουν εμφανείς ανισότητες που δεν δικαιολογούνται από τις πραγματικές ανάγκες των νησιών.
Η Ζάκυνθος, παρότι αποτελεί βασικό πυλώνα της τουριστικής και οικονομικής δραστηριότητας της Περιφέρειας, αντιμετωπίζεται διαχρονικά ως νησί δεύτερης ταχύτητας. Οι πόροι που κατευθύνονται στο νησί δεν ανταποκρίνονται ούτε στην αυξημένη επισκεψιμότητα ούτε στα χρόνια, συσσωρευμένα προβλήματα υποδομών.
Η στάση της Περιφερειακής Αρχής απέναντι στη Ζάκυνθο χαρακτηρίζεται από παθητικότητα και έλλειψη ουσιαστικής διεκδίκησης. Δεν υπάρχει ξεκάθαρη στρατηγική ούτε πίεση προς τα αρμόδια Υπουργεία για κρίσιμα έργα. Το αποτέλεσμα είναι ότι δεν έχουμε ακούσει ούτε για τον προγραμματισμό ενός μεγάλου, εμβληματικού έργου στο νησί – ενός έργου που θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στη δύσκολη καθημερινότητα των κατοίκων και να αλλάξει την αναπτυξιακή του πορεία.
Παράλληλα, φαίνεται πως η Περιφερειακή Αρχή αντιμετωπίζει την κοινωνική πολιτική ως «έξοδο πολυτελείας». Για την κοινωνία, όμως, η κοινωνική πολιτική είναι ζήτημα επιβίωσης. Και όταν απουσιάζει, δεν πρόκειται για απλή παράλειψη· πρόκειται για συνειδητή πολιτική επιλογή.
Χωρίς κοινωνική πολιτική δεν υπάρχει πραγματική ανάπτυξη· υπάρχουν μόνο αριθμοί, χωρίς ανθρώπους».
ΟΛΓΑ ΓΚΟΥΣΚΟΥ