Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο χθες Δευτέρα περί «υπέροχης μέρας για τη Μέση Ανατολή» στη σύνοδο για τη Λωρίδα της Γάζας στην Αίγυπτο, όπου συνυπέγραψε διακήρυξη με σκοπό να εδραιωθεί η κατάπαυση του πυρός στον παλαιστινιακό θύλακο, μερικές ώρες μετά την ανταλλαγή ομήρων και κρατουμένων ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς.
Νωρίτερα, σε επίσκεψη – αστραπή στην Ιερουσαλήμ, ο αμερικανός πρόεδρος τόνισε απευθυνόμενος σε μέλη της Κνέσετ, της ισραηλινής Βουλής, πως τέλειωσε ο «μακρύς εφιάλτης» για το Ισραήλ και τους Παλαιστίνιους. «Δεν είναι μόνο το τέλος του πολέμου, είναι το τέλος της εποχής του τρόμου και του θανάτου», είπε ακόμη αξιώνοντας οι Παλαιστίνιοι να εγκαταλείψουν «για πάντα τον δρόμο της τρομοκρατίας».
Την τέταρτη ημέρα της κατάπαυσης του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας, που έχει υποστεί πελώρια καταστροφή έπειτα από δυο χρόνια πολέμου, το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα Χαμάς άφησε ελεύθερους τους τελευταίους 20 ομήρους στη ζωή που κρατούσε, με αντάλλαγμα την αποφυλάκιση 1.968 παλαιστινίων κρατουμένων από το Ισραήλ.
Στην «πλατεία των ομήρων» στο Τελ Αβίβ, σκηνές αγαλλίασης εκτυλίχτηκαν όταν επιβεβαιώθηκε πως απελευθερώθηκαν οι όμηροι.
«Είναι υπέροχο και συνταρακτικό το ότι επιτέλους έγινε», είπε η Σέλι Μπαρ Νιρ, 34 ετών. «Οι όμηροι επιστρέφουν επιτέλους στα σπίτια τους».
«Ζωή μου, είσαι η ζωή μου, είσαι ήρωας», είπε η Εϊνάβ Ζανγκάουκερ σφίγγοντας στην αγκαλιά της τον γιο της Ματάν, χαμογελαστό μετά την απελευθέρωσή του, σύμφωνα με βίντεο που δημοσιοποίησε ο ισραηλινός στρατός.
Στη Ραμάλα, στη Δυτική Όχθη, έκρηξη χαράς συνόδευσε στην άφιξη των λεωφορείων με τους παλαιστίνιους κρατούμενους που αφέθηκαν ελεύθεροι. Ο Μάχντι Ραμαντάν είπε πως ένιωσε σαν να «ξαναγεννήθηκε» μετά την αποφυλάκισή του. Άλλα λεωφορεία έφτασαν στη Λωρίδα της Γάζας, όπου τους επιβαίνοντες υποδέχθηκαν χιλιάδες άνθρωποι που ανέμιζαν παλαιστινιακές σημαίες κι λάβαρα της Χαμάς.
«Ειρήνη 2025»
Ο Ντόναλντ Τραμπ, που παρουσίασε το σχέδιο για την κατάπαυση του πυρός στον παλαιστινιακό θύλακο στα τέλη Σεπτεμβρίου, συμπροέδρευσε στη σύνοδο στο Σαρμ ελ Σέιχ με τον αιγύπτιο πρόεδρο Άμπντελ Φάταχ αλ Σίσι, παρόντων πολλών ξένων ηγετών – χωρίς όμως ούτε τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ούτε τη Χαμάς.
Ο κ. Τραμπ συγκέντρωσε γύρω του τους ηγέτες σε κόκκινο χαλί, χαμογελώντας και σφίγγοντας το χέρι του καθενός ξεχωριστά. Με φόντο γιγαντιαία επιγραφή «ΕΙΡΗΝΗ 2025» ύψωνε συνεχώς τον αντίχειρα μπροστά στις κάμερες.
Μαζί με τους τους ηγέτες της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας, υπέγραψε κατόπιν το κείμενο διακήρυξης για τη Λωρίδα της Γάζας, εν είδει εγγύησης για τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Οι τέσσερις χώρες δεσμεύονται να «επιδιώξουν όραμα ειρήνης» στη Μέση Ανατολή και εξαίρουν τις «προόδους που επιτεύχθηκαν» στην εφαρμογή «διευθετήσεων» για «διαρκή ειρήνη» στη Γάζα.
«Το έγγραφο θα αναφέρει λεπτομερειακά τους κανόνες και τις διατάξεις και πολλά ακόμη πράγματα», δήλωσε ο κ. Τραμπ, επαναλαμβάνοντας – δυο φορές – «θα τηρηθεί». Δεν έκανε καμιά περαιτέρω διευκρίνιση.
«Καταφέραμε μαζί κάτι που όλος ο κόσμος νόμιζε πως ήταν αδύνατο. Επιτέλους έχουμε ειρήνη στη Μέση Ανατολή», διαβεβαίωσε ο αμερικανός πρόεδρος πριν αναχωρήσει από την Αίγυπτο.
Ο κ. Σίσι ανήγγειλε πως η χώρα του θα φιλοξενήσει διεθνή σύνοδο για την ανοικοδόμηση της Λωρίδας της Γάζας, χωρίς να ξεκαθαρίσει την ημερομηνία.
Χθες, είκοσι όμηροι παραδόθηκαν, σε δυο φάσεις, στη Διεθνή Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου (ΔΕΕΣ), οχήματα της οποίας αναχώρησαν προς την κατεύθυνση του Ισραήλ υπό τα βλέμματα οπλισμένων μαχητών της Χαμάς.
Οι περισσότεροι από τους 251 ανθρώπους που είχαν απαχθεί και κρατούνταν στη Λωρίδα της Γάζας αφέθηκαν ελεύθεροι στις προηγούμενες δύο ανακωχές.
«Ως την πλήρη απελευθέρωση»
Στην άνευ προηγουμένου έφοδο της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ την 7η Οκτωβρίου 2023 έχασαν τη ζωή τους 1.219 άνθρωποι στην ισραηλινή πλευρά, στην πλειονότητά τους άμαχοι, σύμφωνα με απολογισμό του Γαλλικού Πρακτορείου βασισμένο σε επίσημα δεδομένα.
Σε αντίποινα, το Ισραήλ εξαπέλυσε ευρείας κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Λωρίδα της Γάζας, οι οποίες προκάλεσαν ανυπολόγιστες καταστροφές, ανθρωπιστική καταστροφή και τους θανάτους τουλάχιστον 67.869 ανθρώπων, στην πλειονότητά τους αμάχων, σύμφωνα με τα δεδομένα του υπουργείου Υγείας της Χαμάς.
«Είναι ώρα να επιτραπεί να εισέλθει ανθρωπιστική βοήθεια σε μεγάλη κλίμακα, ιδίως υπ’ ευθύνη της UNRWA», έκρινε χθες ο γενικός διευθυντής του Γραφείου Αρωγής και Έργων των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες στην Εγγύς Ανατολή, ο Φιλίπ Λαζαρινί.
Η πρώτη φάση του αμερικανικού σχεδίου προέβλεπε, πέρα από την κατάπαυση του πυρός και την απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων από συγκεκριμένους τομείς της Λωρίδας της Γάζας, πως θα επιστρέψουν μέσα σε 72 ώρες οι τελευταίοι 47 όμηροι που κρατούνταν στη Γάζα, 27 από τους οποίους είναι νεκροί.
Όμως ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε πως παρέλαβε μόλις τέσσερις σορούς ομήρων μέσω ΔΕΕΣ χθες: «Η Χαμάς υποχρεούται να τηρήσει τη συμφωνία και να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την επιστροφή όλων των αποβιωσάντων ομήρων».
Η Χαμάς από την άλλη εξήρε «την απελευθέρωση των παλαιστινίων κρατουμένων στις φυλακές της κατοχής», κάνοντας λόγο για «εθνική επιτυχία στον δρόμο προς την πλήρη απελευθέρωση».
Το σχέδιο Τραμπ προβλέπει μεταγενέστερη φάση κατά την οποία η Χαμάς θα αποκλειστεί από την εξουσία στον παλαιστινιακό θύλακο, όπου ανέλαβε τη διακυβέρνηση το 2007, και θα αφοπλιστεί.
Το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα ωστόσο κάθε άλλο παρά έχει συναινέσει στον αφοπλισμό του και εξακολουθεί να αξιώνρι την πλήρη απόσυρση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων από τη Λωρίδα της Γάζας. Ο ισραηλινός στρατός λογαριάζει πως ελέγχει σήμερα το 53% του θυλάκου.
Στέλεχος της Χαμάς προειδοποιούσε προχθές πως επίκειται «δύσκολη» δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων.
ΦΩΤΟ ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ/ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΜΗΤΣΟΣ