Την απελευθέρωση των ΚΤΕΛ έως το 2015 εξήγγειλε ο υπουργός Ανάπτυξης και Μεταφορών, Κωστής Χατζηδάκης, παρουσιάζοντας το νέο σύστημα υπεραστικών οδικών μεταφορών.
Το νομοσχέδιο προβλέπει τη δημιουργία τριών κατηγοριών γραμμών και δεν αφορά τις αστικές γραμμές.
«Όπως είναι το νομοσχέδιο, δεν είναι καταληκτικό και ο διάλογος είναι ανοιχτός με όλους τους ενδιαφερόμενους» δήλωσε ο κ. Χατζηδάκης.
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, προβλέπεται η δημιουργία τριών κατηγοριών γραμμών και δεν αφορά τις γραμμές που υπάρχουν στις αστικές περιοχές και, γενικότερα, γραμμές που χαρακτηρίζονται αστικές, «ανοίγοντας» την αγορά σε κάθε είδους λεωφορεία, πχ τουριστικά.
Η διαβούλευση του νομοσχεδίου με τους ενδιαφερόμενους φορείς ξεκινά τις επόμενες ημέρες, έτσι ώστε, όταν θα κατατεθεί στη Βουλή για συζήτηση, να είναι πιο σύγχρονο και πιο λειτουργικό. Στόχος είναι η αλλαγή να γίνει με ομαλό τρόπο και για τους επιβάτες αλλά και για τους παρόχους και τους εργαζόμενους.
Οι γραμμές που προβλέπονται με το νέο σύστημα είναι:
– Οι γραμμές αποκλειστικού έργου, δηλαδή εκείνες στις οποίες ο ανάδοχος εξασφαλίζει την αποκλειστικότητα εκτέλεσης έργου στις συγκεκριμένες γραμμές, χωρίς ανταγωνισμό. Ο ανάδοχος αναλαμβάνει κατ’ αποκλειστικότητα να εκτελεί το έργο, χωρίς ανταγωνισμό, σε όλες τις υπεραστικές γραμμές γεωγραφικής ενότητας που αποτελούν ένα δίκτυο γραμμών, μετά από δημόσιο ανοικτό διαγωνισμό και το κριτήριο επιλογής του αναδόχου θα είναι η υψηλότερη προσφορά.
– Οι άγονες γραμμές, δηλαδή εκείνες για τις οποίες ο ανάδοχος εξασφαλίζει αποκλειστικότητα εκτέλεσης έργου και, ταυτόχρονα, λόγω μικρού οικονομικού ενδιαφέροντος και επιδότηση (αποζημίωση). Στην περίπτωση αυτή, που το οικονομικό ενδιαφέρον είναι μειωμένο, προβλέπεται ότι ο ανάδοχος θα έχει το δικαίωμα και επιδότησης, κατά το πρότυπο των άγονων αεροπορικών δρομολογίων. Οι ανάδοχοι θα αναλαμβάνουν τις γραμμές αυτές κατόπιν διαγωνισμού. Στη συγκεκριμένη κατηγορία εμπίπτουν πολλές νησιωτικές περιοχές.
-Οι γραμμές ελεύθερης επιλογής.
Στις δύο πρώτες κατηγορίες, οι ανάδοχοι θα αναλαμβάνουν το έργο με συμβάσεις διάρκειας έως 10 έτη και με δυνατότητα παράτασης, ενώ στην τρίτη κατηγορία οι γραμμές ελεύθερης επιλογής, δηλαδή αυτές που έχουν μεγάλο εμπορικό ενδιαφέρον, θα μπορεί να τις εκτελεί κάθε ενδιαφερόμενος αρκεί να μην δημιουργείται ζήτημα αθέμιτου ανταγωνισμού.
Τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου συστήματος είναι:
– Οι φορείς θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν ελεύθερα την εταιρική μορφή οργάνωσης των επιχειρήσεών τους. Απλοποιούνται οι διαδικασίες και καθίσταται ελεύθερη η μεταβίβαση του οχήματος αλλά και η απόκτηση άδειας για την εκτέλεση επιβατικών μεταφορών.
Παράλληλα, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να λειτουργούν νέες γραμμές, υπό τον όρο ότι δεν ανταγωνίζονται, αθέμιτα, άλλους φορείς. Επιπλέον, το κράτος παύει πλέον να καθορίζει τις τιμές των κομίστρων. Ωστόσο, διατηρεί το δικαίωμα καθορισμού των ανώτατων ορίων χρέωσης επιβατών ανά χιλιόμετρο, ώστε να υπάρξει εξορθολογισμός αλλά και προστασία του καταναλωτή. Ακόμη, οι ανάδοχοι θα έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν προϊόντα όπως προπώληση, «έξυπνα εισιτήρια», ηλεκτρονικές αγορές εισιτηρίων κλπ. Στόχος είναι να καταστεί η αγορά πιο ελεύθερη και φιλική στον καταναλωτή.
– Εξασφαλίζεται ότι οι απομακρυσμένες περιοχές θα εξακολουθήσουν να έχουν πρόσβαση στο δίκτυο όπως σήμερα.
– Διασφαλίζεται η ποιότητα των υπηρεσιών. Στόχος του νέου συστήματος είναι να διατηρηθεί τουλάχιστον το ίδιο επίπεδο παροχής υπηρεσιών.
– Ρυθμίζονται, με διαφάνεια, οι σχέσεις κράτους με τους φορείς συγκοινωνιακού έργου, χωρίς να αυξάνεται το κόστος για τον φορολογούμενο.
– Δεν αλλάζουν οι συνήθειες των επιβατών, αφού στόχος είναι να διατηρηθεί το επίπεδο εξυπηρέτησης που υπάρχει. Αλλάζει το σύστημα, γίνεται πιο σύγχρονο, πιο διαφανές και πιο ευρωπαϊκό.
Υποδομές υπεραστικών- επιβατικών μεταφορών
Σε ό,τι αφορά τις υποδομές των υπεραστικών- επιβατικών μεταφορών, με τη συνεργασία των ιδιοκτητών τους, οι σταθμοί υπεραστικών λεωφορείων εντάσσονται στο σύστημα των δημόσιων υπεραστικών μεταφορών και διασφαλίζεται η πρόσβαση των μεταφορέων σε αυτούς έναντι καταβολής τέλους χρήσης της υποδομής.
Εποπτεία του συστήματος
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, την επίβλεψη του όλου συστήματος αναλαμβάνει η Εθνική Αρχή Χερσαίων Επιβατικών Μεταφορών. Δεν πρόκειται για νέα αρχή, αλλά αναβαθμίζεται η υπάρχουσα Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων. Πέρα από τις αρμοδιότητες που ήδη έχει, αποκτά και όλες τις αρμοδιότητες που αφορούν τις δημόσιες υπεραστικές μεταφορές επιβατών.