ΕΛΕΝΗ ΔΗΜΑΚΟΥ
Ο “Ραμπαγάς”. Σάτιρα και πολιτική στα τέλη του 19ου αιώνα 07-10-2014 00:00:00

Η  θρυλική  εφημερίδα  «Ραμπαγάς»  που  κυκλοφόρησε  από  τον  Αύγουστο  του  1878  μέχρι  τον  Μάιο  του  1889,  τάραξε  τα  νερά  και  έδωσε  νέα  πνοή  στη  δημοσιογραφία  εκείνης  της  εποχής.

Συνιδρυτές  της  ήταν  ο  Κλεάνθης  Τριανταφύλλου  και  ο  Βλάσης  Γαβριηλίδης,  οι  οποίοι  εξ  αιτίας  των  αιχμηρών  δημοσιευμάτων  με  τα  οποία  σατίριζαν  την  πολιτική  κατάσταση  και  τους  κυβερνώντες,  είχαν  συχνά  προβλήματα  με  τις  εισαγγελικές  αρχές.

Ο  «Ραμπαγάς»  αγαπήθηκε  πολύ  από  το  αναγνωστικό  κοινό  και  ιδιαίτερα  από  τη  νεολαία.  Δεν  δίσταζε  να  καυτηριάζει  ανελέητα  όλα  τα  στραβά  της  πολιτικής  και  κοινωνικής  ζωής,  συνήθως  μέσα  από  το  ποίημα  του  Κλεάνθη  Τριανταφύλλου  που  δημοσιευόταν  στην  πρώτη  σελίδα  της  εφημερίδας.
Όπως  σημειώνει  στα  «Φιλολογικά  Πορτρέτα»  (εκδ. Οδυσσέας,  1988)  ο  Δημ.  Ταγκόπουλος,  ένα  τέτοιο  ποίημα  έγινε  η  αιτία  να  φυλακιστεί  ο  Κλεάνθης,  το  οποίο  τελείωνε  με  τους  παρακάτω  στίχους:

             «Ω,  να !  σε  βλέπω,  βασιλιά,
              δαφνοστεφανωμένος
              γυρνάς  από  τον  πόλεμο
              γυρνάς  από  τη  νίκη…
              Τι ;  Τι ;  Τι  λέγω ;  Όνειρο !...
              Στο  Φάληρο  κλεισμένος,
              το  ρίχνεις  όξω,  βασιλιά,
              και  δεν  πληρώνεις  νοίκι !...»

Με  τον  «Ραμπαγά»  είχαν  συνεργαστεί  όλα  τα  φωτεινά  πνεύματα  εκείνης  της  εποχής    και  οι  σπουδαιότεροι  συγγραφείς  και  ποιητές  σύχναζαν  στα  γραφεία  του :  Δροσίνης,  Παλαμάς,  Μητσάκης,  Πολέμης  και  τόσοι  άλλοι.
Αναφέρει  χαρακτηριστικά  ο  Δημ. Ταγκόπουλος:

«Ο  Κλεάνθης  μαζί  με  τον  Γαβριηλίδη  και  τον  Θέμο  Άννινο  δημιουργήσανε  μιαν  εποχή,  την  εποχή,  μπορεί  να  πει  κανείς  χωρίς  δισταγμό,  της  νεοελληνικής  Αναγεννήσεως.  Ένα  είδος  Renaissance  για  τη  νεοελληνική  σκέψη  ήταν  η  εμφάνιση  του  επαναστατικού  φύλλου  στα  1878,  μια  αναγέννηση  που  κράτησε  έντεκα  ολάκερα  χρόνια,  ίσαμε  το  Μάη  του  1889…Τα  περισσότερα  από  τα  πρωτοσέλιδα  τραγούδια  είχανε  λυρισμό,  είχανε  δροσιά,  είχανε  τέχνη  και  γραμμένα  σε  γλώσσα  ολοζώντανη,  συγκινούσαν,  ενθουσίαζαν  και  δεν  ήταν  λίγοι  εκείνοι  που  τα  αποστήθιζαν  και  τα  απάγγελλαν».

Εκτός  από  τα  σατιρικά  ποιήματα  με  πολιτικό  περιεχόμενο,  στα  φύλλα  του  «Ραμπαγά»  δημοσιεύονταν  επίσης  έξοχα  λυρικά  ποιήματα  καθώς  και  υπέροχες  μεταφράσεις  ξένων  ποιητών.

Ύστερα  από  μερικά  χρόνια,  ο  Γαβριηλίδης  αποχώρισε  από  τον  «Ραμπαγά»,  οπότε  η  εφημερίδα  έμεινε  στον  Κλεάνθη  Τριανταφύλλου,  τον  οποίο  όλοι  τον  αποκαλούσαν  «ο  κ. Ραμπαγάς».

Ο  Κλεάνθης  υπήρξε  άκρως  δημοφιλής  και  αξιαγάπητος.  Μια  ωραία  περιγραφή  του  μας  προσφέρει  ο  Δημ. Ταγκόπουλος,  ύστερα  από  μια  συνάντηση  που  είχε  μαζί  του  στα  γραφεία  της  εφημερίδας:

«Όσο  μιλούσε,  μελετούσα  τη  φυσιογνωμία  του,  τα  αδρά  του  χαρακτηριστικά,  το  κατακόκκινο  κι  ολοστρόγγυλο  πρόσωπό  του,  το  λίγο  μουστακάκι  του,  τη  φαλάκρα  του  που  την  πλαισιώνανε  στις  άκρες  λίγα  κατσαρά  ανασηκωμένα  μαλλιά,  το  κούνημα  του  κεφαλιού  του,  το  νευρικό,  έτσι  σαν  ανατίναγμα  που  κάθε  λίγο  και  λιγάκι,  πάνω  στην  κουβέντα  του  ερχότανε,  και  γενικά  θαύμαζα  τον  τύπο - γιατί  αθηναϊκός  τύπος  ήταν  ο  Κλεάνθης -  τον  γνωστότατο  και  δημοτικότατο,  τον  κοσμαγάπητο,  που  πολλές  φορές  τον  έπαιρνα  το  κατόπιν  στον  περίπατο  ή  στο  θέατρο,  για  να  ακούσω  την  κουβέντα  του,  για  να  αρπάξω  στα  κλεφτά  κανένα  καλαμπούρι  του,  εξυπνότατο,  καλοαλατισμένο,  από  εκείνα  που  βγαίνανε  χείμαρρος  από  το  στόμα  του».

Τα  εισοδήματα  του  «Ραμπαγά»  ήταν  πολύ  περιορισμένα  και  συχνά  δεν  υπήρχε  η  ευχέρεια  πληρωμής  των  συνεργατών  του.  Τότε  ο  Κλεάνθης  τους  προσκαλούσε  και  τους  πρόσφερε,  αντί  αμοιβής,  την  περίφημη  «γιουβετσάδα»  του,  την  οποία  απολάμβαναν  μαζί  με  άφθονο  κρασί,  με  πνευματώδη  συζήτηση  και  ξεκαρδιστικά  ανέκδοτα.  Για  τους  νεαρούς  ποιητές,  βέβαια,  η  καλύτερη  αμοιβή  ήταν  η  δημοσίευση  στον  «Ραμπαγά»  των  ποιημάτων  τους.

Ένα  διάσημο  ποίημα  που  είχε  δημοσιευθεί  στον  «Ραμπαγά»  και  είχε  κάνει  πάταγο,  ήταν  η  περίφημη  «Γείτων»  του  νεαρού  συνεργάτη  της  εφημερίδας  Πάνου  Γιαννόπουλου,  το  οποίο  συνήθιζε  να  απαγγέλει  μεγαλοφώνως  ο  Μητσάκης,  προκαλώντας  το  γέλιο  των  ακροατών  του :
                      
«Και  ήτον
 η  γείτων
ξανθή  λευκοχίτων,
εστία  χαρίτων,
πλουσίων,  αρρήτων,
που  έλεγα  φρίττων,
το  μέτωπο  πλήττων,
ω,  είθε  αχίτων
να  ήτον
η  γείτων!»

Τον  Μάιο  του  1889   κυκλοφόρησε  το  τελευταίο  φύλλο  του  «Ραμπαγά»,  στο  οποίο  δημοσιεύτηκε  η  ανακοίνωση  του  Κλεάνθη  προς  τους  αναγνώστες,  ότι  για  σοβαρούς  λόγους  υγείας  αναγκάζεται  να  διακόψει  την  έκδοση  της  εφημερίδας.  Λίγες  μέρες  αργότερα,  θα  δώσει  τέλος  στη  ζωή  του,  αφού,  όπως  έγραψε  στον  αδελφό  του,  «δεν  μπορεί  να  την  υποφέρει  πλέον».
Στα  έντεκα  χρόνια  της  κυκλοφορίας του,  ο  «Ραμπαγάς»  γνώρισε  μεγάλη  δημοφιλία  με  το  ελεύθερο  πνεύμα  και  την  καυστική  του  σάτιρα,  αλλά  και  με  τα  έξοχα  δημοσιεύματα  των  σημαντικότερων  λογοτεχνών  εκείνης  της  εποχής.


Ο ΤΥΠΟΣ ΣΗΜΕΡΑ

DISCLAIMER
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση
ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό,
φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του webmaster.
© 2014-15 ermisnews.gr. All Rights Reserved.
Designed & Developed by
GeeSmo - Internet Transformation
Συνδεθείτε μαζί μας