ΝΙΚΙΑΣ ΛΟΥΝΤΖΗΣ
ΕΠΤΑΝΗΣΟΣ, Ο ΔΡΟΜΟΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 24-09-2014 00:00:00

Συμπληρώθηκαν, φέτος, 150 χρόνια από την ένωση της Επτανήσου με το, τότε, Βασίλειο της Ελλάδος, που συντελέστηκε στις 21 Μαΐου 1864. Προηγήθηκε μια μακρόχρονη διαδρομή κατοχών, αγώνων, διωγμών, εξοριών,  αλλά και διεθνών ανακατατάξεων και διπλωματικών ελιγμών, η προσέγγιση της οποίας προϋποθέτει συνοπτική αναφορά, αφ’ ενός στην ιδιαιτερότητα της ιστορικής διαδρομής της Επτανήσου, αφ’ ετέρου στην στρατηγική της σημασία κατά την εποχή της ιστιοφόρου ναυτιλίας.
Ως προς την ιδιαιτερότητα της ιστορικής διαδρομής.
Η Επτάνησος υπήρξε το μόνο τμήμα του Ελληνισμού που δεν υπέκυψε στις επεκτατικές τάσεις των Οθωμανών. Ήδη από τον 11ο αιώνα τα νησιά, που υπαγότανε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, υφίστανται επιδρομές και καταλαμβάνονται, για μικρότερα ή μεγαλύτερα διαστήματα, από διάφορους Φράγκους ηγεμόνες. Από τα τέλη του 14ου και στη διάρκεια του 15ου αιώνα, περιέρχονται σταδιακά στην κυριαρχία της Βενετίας, εκτός από τη Λευκάδα η οποία το 1479 καταλαμβάνεται από τους Τούρκους για να περιέλθει στου Βενετούς το 1684. Το 1571 η Επτάνησος διασώθηκε χάρη στη νίκη του χριστιανικού στόλου κατά τη ναυμαχία της Ναυπάκτου και το 1715 διασώθηκε χάρη στις νίκες του πρίγκηπος Ευγενίου της Σαβοΐας στη Σερβία, οι οποίες προκαλέσανε την αποχώρηση των Τούρκων από την πολιορκία της Κέρκυρας.
Η βενετοκρατία διήρκησε ως το 1797, όταν τα νησιά κατελήφθησαν από τους Γάλλους Δημοκρατικούς του στρατηγού, ακόμα, Ναπολέοντος Βοναπάρτη. Το 1799, ωστόσο, η κυριαρχία πέρασε στους Ρωσοτούρκους, υπό τον ναύαρχο Θεόδωρο Ουσάκωφ και το 1800 προέκυψε η «Επτάνησος Πολιτεία», φόρου υποτελής στο Σουλτάνο, υπό την προστασία του Τσάρου. Η «Επτάνησος Πολιτεία» αποτέλεσε την πρώτη μορφή ημιανεξάρτητης ελληνικής επικρατείας, μετά την κατάρρευση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Το 1807, όμως, η Επτάνησος Πολιτεία κατελήφθη ξανά από τα γαλλικά στρατεύματα του αυτοκράτορος τώρα Ναπολέοντος, για να περάσει, σταδιακά, στα χέρια των Άγγλων κατά το διάστημα 1809-1814. Το 1815, με τη Συνθήκη των Παρισίων δημιουργήθηκε η δεύτερη μορφή ημιανεξάρτητης ελληνικής επικρατείας με την ονομασία «Ηνωμένες Πολιτείες των Ιονίων Νήσων», υπό την «άμεσον και αποκλειστικήν προστασίαν»,  ουσιαστικά επικυριαρχία της Μεγάλης Βρετανίας, η οποία διήρκεσε μέχρι το 1864˙ τυπικά επί 50, ουσιαστικά επί 55 χρόνια.
Βλέπουμε λοιπόν ότι η Επτάνησος, επί 4 περίπου αιώνες, παραμένει υπό εναλλασσόμενη ευρωπαϊκή κυριαρχία και αποτελεί το μόνο τμήμα του ελληνισμού που μετέχει, έστω μεθοριακά, στις ευρωπαϊκές ιστορικές, πνευματικές και καλλιτεχνικές εξελίξεις. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο πληθυσμός, ο οποίος στις αστικές περιοχές συντίθεται κυρίως από εποίκους (Ιταλούς αριστοκράτες, Αλβανούς πολέμαρχους, Κρητικούς μετά την πτώση του Χάνδακα, Πελοποννήσιους και Ηπειρώτες φυγάδες των διωγμών της τουρκοκρατίας), διαμόρφωσε και διατήρησε ελληνική συνείδηση και ελληνικό αυτοπροσδιορισμό. Και αυτό, παρά την καθιέρωση της ιταλικής γλώσσας στη διοίκηση ή στην απονομή της δικαιοσύνης, και την επικράτησή της στους κύκλους της άρχουσας τάξης˙ φαινόμενο το οποίο διατηρήθηκε εν μέρει και κατά τον 19ον αιώνα, εξαιτίας των σπουδών της επτανησιακής νεολαίας σε Ιταλικά Πανεπιστήμια, Ωδεία  ή καλλιτεχνικά εργαστήρια. Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση ελληνικής συνείδησης, έπαιξε η σχεδόν απόλυτη επικράτηση της ορθόδοξης θρησκείας, που οφειλόταν εν πολλοίς στην εύνοια των ενετικών αρχών, λόγω της διαχρονικής πολιτικής αντιπαράθεσης της Βενετίας προς το Παπικό κράτος.
Ως προς τη στρατηγική σημασία της Επτανήσου κατά την εποχή της ιστιοφόρου ναυτιλίας.
Από τα μέσα ήδη του 15ου αιώνα, η Βενετία είχε θεμελιώσει την εμπορική της κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια σειρά ναυτικών βάσεων σε ελληνικά εδάφη, απαραίτητων για την κωπήλατη ναυτιλία της εποχής (Επτάνησος, Μεθώνη, Κορώνη, Μονεμβασία, Κρήτη, Κύπρος). Το 1669, μετά την πτώση της Κάντιας (του σημερινού Ηρακλείου), οι βάσεις της είχαν περιορισθεί στην Επτάνησο, οι οποίες όμως την εποχή εκείνη ήταν επαρκείς, καθώς η ναυτιλία είχε πλέον εξελιχθεί σε ιστιοφόρο. Η στρατηγική ματιά του Ναπολέοντα, μετά την κατάλυση της Ενετικής Δημοκρατίας, εντόπισε άμεσα την σημασία των επτανησιακών βάσεων. Στις 16 Δεκεμβρίου 1797 γράφει, μεταξύ άλλων, στο Παρισινό Διευθυντήριο: «Τα νησιά Κέρκυρα, Ζάκυνθος, Κεφαλλονιά, είναι για εμάς πιο ενδιαφέροντα από ολόκληρη την Ιταλία.»  Η στρατηγική σημασία των επτανησιακών βάσεων οδήγησε, όπως είδαμε, στη διάρκεια του πρώτου ημίσεως του 19ου αιώνα, στον ανταγωνισμό των ευρωπαϊκών δυνάμεων επικυριαρχίας στο Ιόνιο, που κατέληξε στην 55χρονη αγγλοκρατία.
Η Συνθήκη των Παρισίων του 1815 προέβλεψε ότι το νέο κράτος των «Ηνωμένων Πολιτειών των Ιονίων Νήσων», θα ρύθμιζε την εσωτερική του οργάνωση με την έγκριση της προστάτιδος Μεγάλης Βρετανίας και θα είχε ως επίσημο δόγμα την Ορθοδοξία. Πρώτος Ύπατος Αρμοστής διορίστηκε, στις 16 Φεβρουαρίου 1816, ο διοικητής των αγγλικών μεσογειακών δυνάμεων σερ Τόμας Μαίτλαντ, ο οποίος φθάνοντας στην Κέρκυρα, έδωσε αμέσως δείγματα του αποφασιστικού και αυταρχικού χαρακτήρα του. Κατ’ αρχήν, διόρισε στη Γερουσία πρόσωπα της εμπιστοσύνης του και άλλαξε τα προσόντα εκλογιμότητας, ώστε να σχηματισθεί Συντακτική Συνέλευση υποταγμένη στη θέλησή του. Τα μέλη της ονομάστηκαν, ειρωνικά, από τους Επτανήσιους «κομεστάδες», από τη στερεότυπη κατάφαση «come sta» («όπως έχει»), με την οποία επικύρωναν τα προτεινόμενα από τον Ύπατο Αρμοστή άρθρα του Συντάγματος.
Το Σύνταγμα του Μαίτλαντ, του 1817, ήταν αποικιοκρατικό και αντέφασκε προς τη Συνθήκη των Παρισίων, καθώς αναιρούσε στην ουσία την αρχή της ανεξαρτησίας των Ιονίων Νήσων. Ο Άγγλος Ύπατος Αρμοστής, εξέλεγε τους Γερουσιαστές από τα μέλη της Βουλής και διατηρούσε τον έλεγχο της λεγόμενης Υψηλής (δηλαδή πολιτικής) Αστυνομίας.
Η αγγλική πολιτική μέχρι το 1826 αντιμετώπισε την Ελληνική Επανάσταση εχθρικά και ο Μαίτλαντ προχώρησε σε διωγμούς και σε δημεύσεις περιουσιών των Επτανησίων που είχαν εμπλακεί στον απελευθερωτικό αγώνα.
Τον Μαίτλαντ διαδέχτηκε το 1824 ο στρατηγός σερ Φρέντερικ Άνταμ. Ο τελευταίος χωρίς παρεκκλίσεις νοοτροπίας, καθιέρωσε ηπιότερους τόνους. Η μεταστροφή της πολιτικής της κυβερνήσεως Κάννιγκ, επιπλέον, του επέτρεψε το 1826 να άρει τα μέτρα κατά των υποστηρικτών της ελληνικής παλιγγενεσίας. Στο ενεργητικό του καταγράφεται επίσης η ίδρυση, το 1824, της Ιονίου Ακαδημίας, χάρη στον φιλέλληνα λόρδο Γκίλφορδ. Η Ιόνιος Ακαδημία δεν υπήρξε απλώς η πρώτη ανώτατη νεοελληνική σχολή˙  υπήρξε φορέας πολιτισμού και ιδεών, με επίκεντρο την ιστορία και τις αξίες του ελληνισμού.
Στη διάρκεια της πενηντάχρονης αγγλικής προστασίας η οικονομία της Επτανήσου γνώρισε διακυμάνσεις και ανακατατάξεις. Οι μεγαλογαιοκτήμονες του βενετσιάνικου Λίμπρο ντ’ Όρο, μη θέλοντας να αλλάξουνε το επίπεδο του τρόπου ζωής τους, μετά την κρίση της σταφίδας και με την βοήθεια της τοκογλυφίας, αγγίξανε τα όρια της πτώχευσης. Τα αγγλικά βιομηχανικά προϊόντα και οι επενδύσεις αγγλικών κεφαλαίων δημιούργησαν ανάπτυξη, αλλά ταυτόχρονα έπληξαν την ντόπια βιοτεχνία, το εξαγωγικό εμπόριο και την ιόνια εμπορική ναυτιλία. Η Ιονική Τράπεζα, από το 1839, άσκησε επίσης δυναμική  παρέμβαση. Ομολογουμένως, η Αγγλική Προστασία παρήγαγε σημαντικά δημόσια έργα, στον τομέα κυρίως επιβλητικών διοικητικών μεγάρων και εκτεταμένης οδοποιίας˙ με στόχο βέβαια την εξυπηρέτηση των πολιτικών και στρατιωτικών της σχεδιασμών. Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι τα έργα αυτά πραγματοποιηθήκανε με κεφάλαια έμμεσης ιόνιας φορολογίας και με απλήρωτες αγγαρείες του επτανησιακού λαού.
Από πολιτικής απόψεως διαμορφωθήκανε, σταδιακά, τρεις παρατάξεις: εκείνη των λεγομένων Καταχθονίων, εκείνη των Μεταρρυθμιστών και μετά το 1848, εκείνη των Ριζοσπαστών. Το κόμμα των Καταχθονίων ήταν κόμμα συνεργατών και βολεμένων˙ στο μεταίχμιο συντήρησης και προσδοκίας. Το κόμμα των Μεταρρυθμιστών απέβλεπε στη βελτίωση των όρων συνύπαρξης με την αγγλική «Προστασία». Μολονότι στις τάξεις των Μεταρρυθμιστών, ενταχτήκανε σημαντικές και άδολες προσωπικότητες (Πέτρος Βράϊλας-Αρμένης, Ναπολέων Ζαμπέλιος, Σωκράτης Κουρής κλπ) οι επιδιώξεις τους , σε τελική ανάλυση, περιοριστήκανε σε αναδόμηση του status quo δια συνταγματικών μεταρρυθμίσεων˙ σε αναδιανομή συμμετοχής και προνομίων.
Οι ριζοσπαστικές ιδέες στο Ιόνιο, κρυφόκαιγαν από καιρό στη χόβολη. Φλόγα σηκώσανε και έγιναν κίνημα το 1848, όταν η αγγλική αρμοστεία αναγκάστηκε να προβεί σε συνταγματικές μεταρρυθμίσεις˙ κυρίως στην παραχώρηση ελευθεροτυπίας. Ο όρος ριζοσπαστισμός (radicalism) πρωτοεμφανίζεται κατά τον 18ο αιώνα στη Μεγάλη Βρετανία, στο πλαίσιο των αριστερών τάσεων του ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού. Αιτήματά του: δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη.
Ας σημειωθεί ότι στη διάρκεια της φραγκοκρατίας οι κοινωνικές δομές στην Επτάνησο υπήρξανε φεουδαρχικές, ενώ η Βενετία καθιέρωσε μια τάξη προνομιούχου κληρονομικής ευγένειας, εγγεγραμμένης στο Libro d’Oro, η οποία, ταυτίζοντας τα συμφέροντά της μ’εκείνα της Μητρόπολης, ασκούσε περιορισμένη αυτοδιοίκηση. Τα συμβούλια των Ευγενών του Libro d’Oro λειτουργούσανε περίπου ως διοικητικά συμβούλια θυγατρικών εταιρειών, υπό την επίβλεψη, τον έλεγχο και την προστασία της μητροπολιτικής εταιρείας. Μετά τη βενετοκρατία  – με εξαίρεση το διάστημα της κατάληψης της Επτανήσου από τους Γάλλους Δημοκρατικούς- οι τίτλοι και μέρος των προνομίων της κληρονομικής ευγένειας –εις βάρος κυρίως της τάξης των αγροτών- διατηρήθηκαν από όλους τους κατακτητές μέχρι την Ένωση, γεγονός που όξυνε τις κοινωνικές αντιπαραθέσεις. Η κατάργηση της προνομιακής αυτής διαφοροποίησης, υπήρξε  ο κοινωνικός στόχος του επτανησιακού Ριζοσπαστισμού.
Στο Ιόνιο ο όρος Ριζοσπαστισμός, με επτανησιακή ιδιοτυπία, από ρετσινιά, μεταβλήθηκε σε σημαία. Η εφημερίδα των Κερκυραίων Μεταρρυθμιστών «Πατρίς», χαρακτήρισε Ριζοσπάστες τους εκδότες του Κεφαλλονίτη «Φιλελεύθερου». Ο χαρακτηρισμός είχε αποχρώσεις ειρωνικές έως υβριστικές, αλλά ο «Φιλελεύθερος» τον περιβλήθηκε και δόξασε. Ο νεαρός τότε δημοσιογράφος και μετέπειτα ιστορικός, Γεράσιμος Μαυρογιάννης, άρχισε να αρθρογραφεί υπογράφοντας: «Εις ριζοσπάστης Κεφαλλήν».
Το ριζοσπαστικό κίνημα περιορίστηκε στην Κεφαλονιά και στη Ζάκυνθο. Στην Κεφαλονιά με ηγέτες τους: Ηλία Ζερβό-Ιακωβάτο, Ιωσήφ Μομφεράτο, Δημήτριο Δαυή- Λορεντζάτο, Παναγιώτη Πανά (εφημερίδες: «Φιλελεύθερος», «Αναγέννηση», «Χωρικός»), στη Ζάκυνθο με ηγέτες τους: Δημήτριο Καλλίνικο, Φραγκίσκο και Ναδάλε Δομενεγίνη, Ιωάννη Λισγαρά, Γεώργιο Βερύκιο (εφημερίδα: «Ρήγας»).
Ο Επτανησιακός Ριζοσπαστισμός, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής εθνικιστικής και δημοκρατικής κοσμογονίας του 19ου αιώνα, έθεσε στόχο δισυπόστατο: εθνικιστικό (ένωση με το Βασίλειο της Ελλάδος) και κοινωνικό («εξίσωση της ανίσου διανομής των κοινωνικών απολαύσεων»).
Λίγο μετά των εκδήλωση του Ριζοσπαστισμού, σημειωθήκανε δύο επαναστατικά κινήματα στην Κεφαλονιά: το πρώτο στις 14 Σεπτεμβρίου 1848 στην είσοδο του Αργοστολίου, το δεύτερο στις 14 Αυγούστου 1849 στις περιοχές της Σκάλας και του Ελιού. Το πρώτο αντιμετωπίστηκε από τον Άγγλο Αρμοστή λόρδο Σήτον με διπλωματικές παραινέσεις και αμνηστία, το δεύτερο αντιμετωπίστηκε από τον διάδοχό του σερ Χένρι Ουάρντ, με εκτελέσεις, δημόσια μαστιγώματα και εξορίες. Όσο και αν ακούγεται παράδοξο, ο Σήτον υπήρξε πιο επικίνδυνος για το Ριζοσπαστισμό και τον ενωτικό αγώνα. Ένας καταπιεστής προσωπιδοφόρος κατανόησης και καλοσύνης, είναι πάντοτε πιο επικίνδυνος από έναν καταπιεστή αφτιασίδωτο. Τα δύο επαναστατικά κινήματα της Κεφαλονιάς, πάντως, πιθανόν να προέκυψαν από προβοκάτσια του κύκλου των Καταχθονίων, καθώς οι Ριζοσπάστες δια του ηγέτου τους Ηλία Ζερβού- Ιακωβάτου αρνήθηκαν την ευθύνη.
Στη Βουλή στο διάστημα 1850-1851, το Ριζοσπαστικό κόμμα εκπροσωπείται για πρώτη φορά, καταλαμβάνοντας έντεκα έδρες. Οι Ριζοσπάστες βουλευτές, με φλογερές αγορεύσεις και με κατακλυσμό απαράδεκτων για την πλειοψηφία νομοσχεδίων, ξεσηκώνουν τα πνεύματα και καθυστερούνε τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς. Αποκορύφωμα η υποβολή ψηφίσματος, στις 26 Νοεμβρίου 1850, με αίτημα την ένωση της Επτανήσου με το Βασίλειο της Ελλάδος. Ο Ουάρντ απαντά με αναστολή των εργασιών και στη συνέχεια με διάλυση της Βουλής˙ με εξορίες των ηγετών του κόμματος στα Αντικύθηρα και άλλα ξερονήσια, με φυλακίσεις, με κλείσιμο των εφημερίδων και με τρομοκρατία.
Οι εκλογές για την Ι’ Βουλή (2 και 3 Φεβρουαρίου 1852) «έγιναν με συνθήκες στυγνής βίας και αφάνταστης νοθείας…». Στην Κεφαλονιά, εξαιτίας της τρομοκρατίας και του διαβόητου συστήματος της «δεκακαλπίας» του επάρχου Καρούσου, δεν εξελέγη κανείς Ριζοσπάστης. Στη Ζάκυνθο, αντίθετα, όπως αναφέρει ο  ιστορικός Γιώργος Αλισανδράτος, «βγήκαν οκτώ Ριζοσπάστες, γιατί ο έπαρχος Νικόλαος Λούντζης είχε κρατήσει έντιμη στάση (γι’αυτό και απολυθήκανε κατόπιν)».
Κατά την έναρξη των εργασιών της Ι’ Βουλής, οι Ζακυνθινοί Ριζοσπάστες Ναδάλες Δομενεγίνης και Γουλιέλμος Μινώτος αρνούνται να ορκιστούνε, δηλώνοντας ότι θεωρούνε τη συγκρότηση της Βουλής παράνομη εξαιτίας της καλπονοθείας της Κεφαλονιάς και του αποκλεισμού των εξόριστων Ζακυνθινών βουλευτών Φραγκίσκου Δομενεγίνη και Ιωάννου Λισγαρά. Σε απάντηση ο Ουάρντ τους παύει και προχωρεί σε επαναληπτικές εκλογές στη Ζάκυνθο. Σε αυτές, παρά την τρομοκρατία και τις παρεμβάσεις του νέου Επάρχου Φραγκίσκου Μερκάτη, επανεκλέγονται δύο εκπρόσωποι του Ριζοσπαστικού κόμματος, οι Ερμάννος Λούντζης και Κωνσταντίνος Λομβάρδος.
Ο Ερμάννος Λούντζης, εντοπίζοντας στην παιδεία τις προοπτικές της Επτανήσου, ασχολείται με την οργάνωση της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως. Καρπός, το σημαντικό έργο του «Περί της εν Επτανήσω διοργανώσεως της δημοσίας εκπαιδεύσεως» (εν Αθήναις 1857). Ο Κωνσταντίνος Λομβάρδος, από τη πλευρά του, εξελίσσεται σε ηγετική μορφή του Ριζοσπαστισμού˙ για την ακρίβεια: ενός μεταλλαγμένου Ριζοσπαστισμού. Εκμεταλλευόμενος την εξορία των ιστορικών ηγετών, αλλά και τη χαρισματική του ευφράδεια, κυριαρχεί στη Βουλή, ενώ μετατρέπει στη Ζάκυνθο, ένα κόμμα αρχών σε κόμμα αρχηγικής προσωπολατρίας.
Ο Ζακυνθινός πολιτικός κινήθηκε γρήγορα και αποφασιστικά. Διαβλέποντας ότι το πατριωτικό αίτημα της Ένωσης συσπείρωνε τις τάξεις των Επτανησίων, ενώ το ταξικό και κοινωνικό τις διαιρούσε, αποκήρυξε το δεύτερο και έδωσε στο όραμα της Ένωσης μεγαλοϊδεατικές προεκτάσεις. Επιδίωξε επαφές με τον Όθωνα στην Αθήνα και με τον Γαριβάλδη στην Ιταλία. Μετέφερε το κέντρο του Ριζοσπαστισμού από την ακέφαλη και καταπιεσμένη Κεφαλονιά στη Ζάκυνθο και δημιούργησε προσωπικό δημοσιογραφικό όργανο τη «Φωνή του Ιονίου». Τελικά, ενδύθηκε τα άμφια ενός πατριάρχη του πατριωτισμού.
Επόμενο ήτανε, με το πέρασμα του χρόνου, ο Λομβάρδος να έρθει σε σύγκρουση με τους ιστορικούς ηγέτες του Ριζοσπαστισμού, μετά την επιστροφή των τελευταίων από την εξορία. Χαρακτηριστική είναι μία επιστολή του, της28ης Ιουλίου 1858, προς τον Ιωσήφ Μομφεράτο: «Πότε, φίλτατε Ιωσήφ, ο λαός της Επτανήσου, συνεταύτισε το ζήτημα της εθνικής αποκαταστάσεως μετά του ζητήματος της δημοκρατίας εις το πολίτευμα και του κοινωνισμού ή communismo είς την πολιτείαν;» […] «Πότε ο ριζοσπαστισμός άλλην αρχήν επρέσβευεν ή υπεστήριξε, παρά την μίαν και μόνην αρχήν της εθνικής αποκαταστάσεως; Τι κοινόν μεταξύ ριζοσπαστισμού και των επαναστατικών κινημάτων εν τη Δύσει κατά το 1848, ως ενοστιμεύθη τις εσχάτως να ψιττακίση;».
Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι ο Λομβάρδος, σε μίαν αγόρευσή του στην ΙΓ’ Βουλή, εγκαλεί τον Ιωσήφ Μομφεράτο ως θιασώτη του επαναστατικού κινήματος «Giovine Italia» («Νεανική Ιταλία») του Giuseppe Mazzini: «Ημείς πολλάκις το είπομεν δημοσίως, αι ιδέαι του Ματσίνι δύνανται μεν να εμφανίζοσιν εικονικήν γενναιότητα, αλλά δεν προάγουσιν ειμή την αταξίαν˙ αντί δε να ωφελήσουσιν την υπόθεσιν ημών, δεν δύνανται ειμή να την βλάψωσιν».
Ο διορατικός ρεαλισμός του Κωνσταντίνου Λομβάρδου τον οδήγησε, επιπλέον, στον εντοπισμό του πραγματικού αντιπάλου˙ που δεν ήταν οι Καταχθόνιοι, οι βολεμένοι, οι συνεργάτες των Άγγλων, οι δωσίλογοι, αλλά οι Μεταρρυθμιστές. Γι’αυτό και τους αντιμετώπισε με πάθος, διαβλέποντας ότι οι όποιες φιλελεύθερες συνταγματικές μεταρρυθμίσεις θα λειτουργούσαν ως βαλβίδα εκτόνωσης της λαϊκής πίεσης.
Η Αγγλία το 1858, εκτιμώντας τα σημεία των καιρών, προβαίνει σε καλοσχεδιασμένη διαλλακτική προσπάθεια. Την εμπιστεύεται στον ικανό πολιτικό και μετέπειτα πρωθυπουργό Γλάδστον, που φθάνει στο Ιόνιο με φιλελεύθερες συνταγματικές προτάσεις. Ο φιλέλληνας διαπραγματευτής περιοδεύει στα νησιά, όπου γίνεται δεκτός με σεβασμό και συμπάθεια, αλλά και με παλλαϊκές διαδηλώσεις υπέρ της Ένωσης με την Ελλάδα. Έχοντας προφανώς υποτιμήσει τους Ριζοσπάστες, φροντίζει να συναντηθεί στη Ζάκυνθο με τον Λομβάρδο. Από τη συζήτηση μαζί του κατανοεί ότι η αποστολή του είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Λίγο αργότερα, πράγματι, η ΙΑ’ Βουλή απορρίπτει τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις.
Πέντε χρόνια μετά, η Αγγλία μεταβάλλοντας τον μεσογειακό της σχεδιασμό, παραιτείται από την προστασία των «Ηνωμένων Πολιτειών των Ιονίων Νήσων» (Πρωτόκολλο του Λονδίνου, της 1ης Αυγούστου 1863). Τα αίτια μοιάζουνε σύνθετα: το επαναστατικό ενωτικό φρόνημα, ο νέος βασιλικός οίκος της Ελλάδος που εξασφάλιζε την αγγλική επιρροή στη Αθήνα, αλλά κυρίως… ο ατμός. Από την ώρα που ο ατμός υποκατέστησε τα ιστία ως κινητήρια δύναμη της ναυτιλίας, οι επτανησιακές βάσεις απώλεσαν τη στρατηγική και εμπορική σημασία τους.
Στις 23 Σεπτεμβρίου 1863 η ΙΓ’ Βουλή κηρύσσει την Ένωση και στις 29 Μαρτίου 1864 υπογράφεται η σχετική συνθήκη. Το τραγικό είναι ότι ο Ηλίας Ζερβός-Ιακωβάτος και οι Κεφαλλονίτες Ριζοσπάστες αρνούνται να συμπράξουνε, νιώθοντας προδομένα τα κοινωνικά τους οράματα. Κατηγορούν τον Λομβάρδο ότι απλώς, μετέθεσε τον Ύπατο Αρμοστή από την Κέρκυρα στην Αθήνα. Στις 21 Μαΐου 1864 η ελληνική σημαία υψώνεται στο Παλαιό Φρούριο της Κέρκυρας.
Η αγγλοκρατία στα Επτάνησα αποτέλεσε επένδυση του μεσογειακού ανταγωνισμού του 19ου αιώνα. Στόχος άμεσος, η κυριαρχία των εμπορικών αρτηριών˙ έμμεσος, η αποικιοκρατία. Η μέθοδος εφαρμογής παλαιά και δοκιμασμένη: καρότο και μαστίγιο. Επίφαση αυτοδιάθεσης, ταξική ευνοιοκρατία, δημόσια έργα, ασφάλεια, δείγματα κοινωνικής αντίληψης και, ταυτόχρονα, αστυνομικό κράτος, εξορίες, δημεύσεις, απαγχονισμοί και τερορισμός. Από μιαν άλλη άποψη πάντως, αθέλητα, η αγγλοκρατία καλλιέργησε το εθνικό φρόνημα των Ιονίων, διευκόλυνε την αναίμακτη επικράτηση της αστικής τάξης και μέχρις ενός σημείου, ανέχθηκε τη δημιουργία του πρώτου και για αρκετές δεκαετίες μοναδικού, κόμματος αρχών στον ελληνικό χώρο.


Ο ΤΥΠΟΣ ΣΗΜΕΡΑ

DISCLAIMER
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση
ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό,
φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του webmaster.
© 2014-15 ermisnews.gr. All Rights Reserved.
Designed & Developed by
GeeSmo - Internet Transformation
Συνδεθείτε μαζί μας